ମହାଭାରତ ଗଦ୍ୟରେ – ଭାଗ ୭୪ : ମତ୍ସ୍ୟ ଦେଶରେ ଅଜ୍ଞାତ ଜୀବନ ।
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଏକ ମହାକାବ୍ୟମୟ କାହାଣୀ ।
ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର, MA, LLB, IRS (Retired) ।
ଅରଣ୍ୟ ପଛରେ ରହିଗଲା ।
ଅନେକ ଦିନର ଯାତ୍ରା ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶେଷରେ ମତ୍ସ୍ୟ ଦେଶର ସୀମା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଚାଷଜମି ।
କେଉଁଠି ସବୁଜ ଧାନକ୍ଷେତ୍ର, କେଉଁଠି ଗୋରୁପଲ, କେଉଁଠି ବ୍ୟସ୍ତ ଗ୍ରାମ ।
ଅରଣ୍ୟର ନିରବତା ପରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଜଗତ ପରି ଲାଗିଲା ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ଜଗତରେ ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବରେ ନୁହେଁ, ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଥିଲା ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—
“ଆଜିଠାରୁ ଆମର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପ ସାବଧାନ ହେବା ଦରକାର ।”
ଭୀମ ହସି କହିଲେ—
“ମୁଁ ମୋର ଗଦାକୁ ମନେ ପକାଇବି ।”
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ—
“ଆଉ ମୁଁ ମୋର ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ।”
ସମସ୍ତେ ନିରବ ହେଲେ ।
କାରଣ ସେମାନେ ଜାଣୁଥିଲେ—ସେହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଶମୀ ବୃକ୍ଷ ନିକଟରେ ଲୁଚି ରହିଛି ।
ବିରାଟ ନଗରର ପ୍ରଥମ ଦୃଶ୍ୟ ।
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଦେଲା ।
ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର ।
ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରହରୀ ।
ଭିତରେ ରାଜପ୍ରାସାଦ ।
ରାସ୍ତାରେ ବ୍ୟବସାୟୀ ।
ସୈନିକମାନଙ୍କ ଯାତାୟାତ ।
ଲୋକମାନଙ୍କ କୋଳାହଳ ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୂରରୁ ନଗରକୁ ଚାହିଁ ରହିଲେ ।
କେବେ ସେ ନିଜେ ରାଜପ୍ରାସାଦର ରାଣୀ ଥିଲେ ।
ଆଜି ସେହି ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ସେବିକା ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ହେବ ।
ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଅଜଣା ବେଦନା ଜାଗିଲା ।
କିନ୍ତୁ ସେ ତାହାକୁ ମୁହଁରେ ଆସିବାକୁ ଦେଲେ ନାହିଁ ।
କଙ୍କଙ୍କ ଦରବାର ପ୍ରବେଶ ।
ପ୍ରଥମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦିଗକୁ ଗଲେ ।
ସେ ଏବେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନୁହେଁ ।
ସେ କଙ୍କ ।
ସାଧାରଣ ପୋଷାକ ।
ଶାନ୍ତ ମୁହଁ ।
ହାତରେ କୌଣସି ରାଜଚିହ୍ନ ନାହିଁ ।
ଦରବାରର ପ୍ରହରୀ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ ।
“ତୁମେ କିଏ ?”
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—
“ମୁଁ କଙ୍କ । ମୁଁ ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ା ଓ ନୀତି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ରଖେ । ରାଜାଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହେଁ ।”
ପ୍ରହରୀ ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନେଲେ ।
କିଛି ସମୟ ପରେ ସେ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେଲେ ।
ବିରାଟ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖିଲେ ।
“ତୁମର ଚେହେରାରେ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁନାହିଁ । ତୁମେ କିଏ ?”
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୃଦୁ ହସିଲେ ।
“ମହାରାଜ, ମୁଁ ଜଣେ ସାଧାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ । ଭାଗ୍ୟର ଚକ୍ରରେ ମୋର ପୂର୍ବ ଜୀବନ ହରାଇଛି । ଏବେ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜୁଛି ।”
ବିରାଟ ତାଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ ।
“ତୁମେ ମୋର ଦରବାରରେ ରୁହ । ମୋ ସହ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିବ ଓ ନୀତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବ ।”
କଙ୍କଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
⸻
ବଲ୍ଲଭଙ୍କ ଆଗମନ ।
ତା’ପରେ ଭୀମ ରାଜପ୍ରାସାଦର ରୋଷେଇଘର ଦିଗକୁ ଗଲେ ।
ତାଙ୍କ ଶରୀରର ବିଶାଳତା ଦେଖି ରୋଷେଇଘରର ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ।
“ତୁମେ କିଏ ?”
ଭୀମ କହିଲେ—
“ମୋର ନାମ ବଲ୍ଲଭ । ମୁଁ ରୋଷେଇ କରିବା ଜାଣେ ।”
ଜଣେ ରୋଷେଇଆ ହସି କହିଲା—
“ତୁମ ଭଳି ବିଶାଳ ମଣିଷ ରୋଷେଇ କରିବ ?”
ଭୀମ ମୃଦୁ ହସିଲେ ।
“ମୁଁ ରୋଷେଇ କରିବା ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଭାରୀ କାମ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବି ।”
କେହି ଜାଣୁନଥିଲେ—
ଏହି ‘ରୋଷେଇଆ’ ଏକଦିନ ହଜାର ହଜାର ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଥିବା ଭୀମସେନ ।
⸻
ବୃହନ୍ନଳାଙ୍କ ଆଗମନ ।
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପରିଚୟ ସବୁଠାରୁ ଅଲଗା ।
ସେ ବୃହନ୍ନଳା ବେଶରେ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଆସିଲେ ।
ବିରାଟଙ୍କ ରାଜକନ୍ୟା ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖାଇବାର ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା ।
ଅର୍ଜୁନ ମନେ ମନେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟକୁ ଭାବିଲେ ।
ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଥିଲେ ।
ଯିଏ ମହାନ ଧନୁର୍ଧର ।
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅପରାଜିତ—
ଆଜି ସେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ ।
କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମନରେ ଅହଂକାର ନଥିଲା ।
ସେ ଜାଣୁଥିଲେ—
ମହାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ କେବେ କେବେ ମହାନ ମଣିଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ।
⸻
ଗ୍ରନ୍ଥିକ ଓ ତନ୍ତିପାଳ ।
ନକୁଳ ରାଜାଙ୍କ ଅଶ୍ୱଶାଳାରେ କାମ ପାଇଲେ ।
ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଆନନ୍ଦ ଫୁଟିଉଠିଲା ।
ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଚାଲିବା, ଶ୍ୱାସ ନେବା, ଖାଇବା—ସବୁକିଛି ଦେଖି ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ ।
ଅନ୍ୟପଟେ ସହଦେବ ଗୋଶାଳାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ।
ଗାଈମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ ।
ଏହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ଏବେ ରାଜପ୍ରାସାଦର ସାଧାରଣ କର୍ମଚାରୀ ।
କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଥିଲା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାର ଗର୍ବ ।
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦ ପ୍ରବେଶ ।
ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଗଲେ ।
ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିଲା ସରଳ ସାମଗ୍ରୀ ।
ପୋଷାକ ସାଧାରଣ ।
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମୁହଁର ତେଜକୁ ଲୁଚାଇବା ସହଜ ନଥିଲା ।
ରାଣୀ ସୁଦେଷ୍ଣା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ।
“ତୁମେ କିଏ ?”
ଦ୍ରୌପଦୀ କହିଲେ—
“ମୋର ନାମ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ । ମୁଁ କେଶସଜ୍ଜା ଓ ରାଣୀଙ୍କ ସେବା କରିପାରେ ।”
ସୁଦେଷ୍ଣା ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ—
“ତୁମେ ସାଧାରଣ ସେବିକା ପରି ଦେଖାଯାଉନାହଁ ।”
ଦ୍ରୌପଦୀ ମୃଦୁ ହସିଲେ ।
“ଭାଗ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଏକରକମ ରଖେ ନାହିଁ, ଦେବୀ ।”
ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ସୁଦେଷ୍ଣା କିଛିକ୍ଷଣ ଚୁପ୍ ରହିଲେ ।
ଶେଷରେ ସେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ସେବାରେ ରଖିଲେ ।
⸻
କିନ୍ତୁ ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ମଣିଷ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା ।
ସେ ଥିଲେ ବିରାଟଙ୍କ ସେନାପତି ।
କୀଚକ ।
ସେ ଥିଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।
ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଥିଲା ।
ତାଙ୍କ ସାହସ ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କ ମନରେ ଥିଲା ଅହଂକାର ।
ସେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ।
ତାଙ୍କ ଆଖି ଦ୍ରୌପଦୀ ଉପରେ ଅଟକିଗଲା ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅନୁଭବ କଲେ ।
ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଅଜଣା ଆଶଙ୍କା ଜାଗିଲା ।
ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଗଲେ ।
କିନ୍ତୁ କୀଚକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସେଠାରୁ ହଟିଲା ନାହିଁ ।
⸻
ଏକ ଅଜଣା ବିପଦର ଆରମ୍ଭ ।
ସେହି ରାତିରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ନିଜ ରହିବା ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲେ ।
ତାଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ।
ସେ ଜାଣୁଥିଲେ—କୀଚକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାଧାରଣ ନଥିଲା ।
ସେ ମନେ ମନେ କହିଲେ—
“ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର ।”
ତାଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ପୁଣି ହସ୍ତିନାପୁରର ସେହି ସଭା ଭାସିଉଠିଲା ।
ସେହି ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ।
ସେହି ଅପମାନ ।
ସେହି ଅସହାୟତା ।
ସେ ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳିଲେ ।
“ନା ।”
“ମୁଁ ପୁଣି ଭାଙ୍ଗିବି ନାହିଁ ।”
“ମୋ ପାଖରେ ମୋର ପାଞ୍ଚ ସ୍ୱାମୀ ଅଛନ୍ତି ।”
କିନ୍ତୁ ସେ ଜାଣୁନଥିଲେ—
ଏଥର ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପରିଚୟ ପ୍ରକାଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
ଅଜ୍ଞାତବାସର ନିୟମ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲା ।
⸻
ଅଜ୍ଞାତବାସର ପ୍ରଥମ ରାତି ।
ସେହି ରାତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଶୋଇଥିଲେ ।
କେହି ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ।
କେହି ରୋଷେଇଘର ପାଖରେ ।
କେହି ଅଶ୍ୱଶାଳାରେ ।
କେହି ଗୋଶାଳାରେ ।
କେହି ନୃତ୍ୟଶାଳା ନିକଟରେ ।
ସେମାନେ ଏକାଠି ଥିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ଏକାଠି ରହିପାରୁନଥିଲେ ।
ସେମାନେ ଭାଇ ।
କିନ୍ତୁ ଏବେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଭାଇ ବୋଲି ଡାକିପାରୁନଥିଲେ ।
ସେମାନେ ରାଜକୁମାର ।
କିନ୍ତୁ ରାଜକୁମାର ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଇପାରୁନଥିଲେ ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ।
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସହ ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀର ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରକାଶ କରିପାରୁନଥିଲେ ।
ଏହା ଥିଲା ଅଜ୍ଞାତବାସର ସବୁଠାରୁ କଠିନ ସତ୍ୟ ।
⸻
ଦୂରରେ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା ।
ଏହି ସମୟରେ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ମଧ୍ୟ ନିରବତା ନଥିଲା ।
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ମନରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ—
“ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁଠି ?”
ସେମାନଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତବାସ ସଫଳ ହେଲେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୁଣି ଫେରିବେ ।
ଏବଂ ଫେରିଲେ ସେମାନେ ନିଜ ଅଧିକାର ଦାବି କରିବେ ।
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏହା ଚାହୁଁନଥିଲେ ।
ତେଣୁ ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଚକ୍ରାନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲା ।
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ ।
ତାଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ହେବ ।
ଏବଂ ଯଦି ସେହି ଚକ୍ରାନ୍ତ ସଫଳ ହୁଏ—
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ବାର ବର୍ଷର ଅରଣ୍ୟବାସରେ ପଠାଇବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ ।
ଏହି ଚିନ୍ତା ହିଁ ଆଗାମୀ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକର ମୂଳରେ ଥିଲା ।
ଭାଗ ୭୪ର ଶେଷ ।
ମତ୍ସ୍ୟ ଦେଶରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ।
ସେମାନେ ନିଜର ପରିଚୟ ଲୁଚାଇଦେଲେ ।
କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ କେବେ ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୁଚାଇ ରଖେ ନାହିଁ ।
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କୀଚକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିସାରିଥିଲା ।
ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚକ୍ରାନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିଲେ ।
ଏକ ପଟେ ଥିଲା ଅଜ୍ଞାତବାସର ଭୟ ।
ଅନ୍ୟ ପଟେ ଥିଲା କୀଚକଙ୍କ ଅହଂକାର ।
ଆଉ ଦୂରରେ ଥିଲା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତ ଯୁଦ୍ଧ ।
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭାବୁଥିଲେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି ।
କିନ୍ତୁ ନିୟତି ଜାଣୁଥିଲା—
ଏହି ଅଜ୍ଞାତବାସ ହିଁ ମହାଭାରତର ଆଗାମୀ ମହାଯୁଦ୍ଧର ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବ ।
ଏବଂ ସେହି ଦ୍ୱାରର ପ୍ରଥମ ଛାୟା ଥିଲା—
କୀଚକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ।
(ଭାଗ ୭୫ରେ ଜାରି ରହିବ …)