ମହାଭାରତ ଗଦ୍ୟରେ – ବିଶେଷ ବ୍ୟାଖ୍ୟା !
ମାନବ ଜୀବନରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାର ମହତ୍ତ୍ୱ ! ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଏକ ମହାକାବ୍ୟମୟ କାହାଣୀ ।
ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର, MA, LLB, IRS (Retired) ।
୧ । ଗୀତା କ’ଣ !
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ମହାଭାରତର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଦୁଃଖ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ।
ସେ ନିଜ ସମ୍ପର୍କୀୟ, ଗୁରୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି ଭାବିଲେ —
“ମୁଁ ଏମାନଙ୍କ ସହିତ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ? ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ହରାଇ ମୁଁ କ’ଣ ପାଇବି ?”
ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ଗୀତାର ଉପଦେଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଅର୍ଥାତ୍ ଗୀତା କୌଣସି ଶାନ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ବସି କୁହାଯାଇଥିବା ଉପଦେଶ ନୁହେଁ । ଜୀବନର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ହେଉଛି ଗୀତା ।
୨ । ଗୀତାରେ କେତେଟି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି !
ପ୍ରଚଳିତ ଓ ସର୍ବାଧିକ ଗ୍ରହଣୀୟ ପାଠ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାରେ ୭୦୦ଟି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି ।
ଗୀତାରେ ୧୮ଟି ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି ।
ଏହି ୧୮ଟି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମଣିଷର ଜୀବନ, ଆତ୍ମା, କର୍ମ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଭକ୍ତି, ମନ, ଯୋଗ, ଧର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଭଳି ଅନେକ ଗଭୀର ବିଷୟକୁ ବୁଝାଇ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଗୀତାର ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ମୁଖସ୍ଥ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ । ସେଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ବୁଝି ଜୀବନରେ ଲାଗୁ କରିବା ହିଁ ଗୀତା ଅଧ୍ୟୟନର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।
୩ । ଗୀତାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କ’ଣ !
ଗୀତାର ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି —
“କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜଣେ ମଣିଷ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ?”
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମସ୍ୟା କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ କି ନାହିଁ, ଏତିକି ନଥିଲା ।
ତାଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଥିଲା —
ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ ?
କ’ଣ ଠିକ୍ ?
କ’ଣ ଭୁଲ୍ ?
ମୋହ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବି ?
ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ’ଣ ?
ମୁଁ କିଏ ?
ଶରୀର କ’ଣ ଏବଂ ଆତ୍ମା କ’ଣ ?
କର୍ମ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଣିଷ କିପରି ମନର ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବ ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ହିଁ ଗୀତାର ମୂଳ ଶିକ୍ଷାର ଅଂଶ ।
୪ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ କହିଥିଲେ !
ଗୀତାର ସମସ୍ତ ଉପଦେଶକୁ ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ବନ୍ଦୀ କରିବା କଷ୍ଟକର ।
ତଥାପି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକ ବୁଝାଇଥିଲେ —
ପ୍ରଥମ — ନିଜକୁ ଜାଣ ।
ତୁମେ କେବଳ ଏହି ଶରୀର ନୁହେଁ । ଗୀତାର ଦର୍ଶନ ଅନୁସାରେ ଆତ୍ମା ଶରୀରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ — ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର ।
ଜୀବନରେ ଯେଉଁ ଦାୟିତ୍ୱ ଆମ ଉପରେ ରହିଛି, ତାହାକୁ ସଚ୍ଚୋଟତା ଓ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ ।
ତୃତୀୟ — କର୍ମ କର, କିନ୍ତୁ ଫଳର ଅତ୍ୟଧିକ ଚିନ୍ତାରେ ନିଜକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଅ ନାହିଁ ।
ଆମେ ନିଜର ପରିଶ୍ରମ ଓ କର୍ମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁ । କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ଆମ ହାତରେ ନଥାଏ ।
ତେଣୁ ନିଜ କର୍ମକୁ ଭଲ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଦରକାର ।
ଚତୁର୍ଥ — ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର ।
ମନ ଯଦି ଆମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ, ଏହା ଆମର ବନ୍ଧୁ ହୋଇପାରେ । ମନ ଯଦି ଆମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ତେବେ ଏହା ଆମକୁ ଭୁଲ୍ ପଥରେ ନେଇପାରେ ।
ପଞ୍ଚମ — ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତୁଳିତ ରୁହ ।
ସବୁବେଳେ ଜୀବନ ଆମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚାଲିବ ନାହିଁ । ସଫଳତା ଆସିବ, ବିଫଳତା ମଧ୍ୟ ଆସିବ । ଲାଭ ହେବ, କ୍ଷତି ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ମନର ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବା ହେଉଛି ଗୀତାର ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ।
ଷଷ୍ଠ — ଅହଂକାର, ଲୋଭ, କ୍ରୋଧ ଓ ଈର୍ଷାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହ ।
ଏହି ଦୁର୍ବଳତାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷର ବିବେକକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିପାରେ ।
ସପ୍ତମ — ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଭକ୍ତି ଓ ଭରସା ରଖ ।
କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା ରଖିବାର ଅର୍ଥ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେବା ନୁହେଁ । ନିଜର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ହିଁ ଗୀତାର ଭାବନା ।
୫ । ଗୀତା କେବଳ ଧାର୍ମିକ ପୁସ୍ତକ କି !
ଗୀତା ଏକ ଧାର୍ମିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ନିଶ୍ଚୟ । କିନ୍ତୁ ଏହାର ଶିକ୍ଷା ମଣିଷର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ ।
ଜଣେ ପିଲା ପାଠ ପଢ଼ିବା ସମୟରେ ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇପାରେ ।
ଜଣେ ଯୁବକ ନିଜର ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ସମୟରେ ଗୀତାରୁ ମନୋବଳ ପାଇପାରେ ।
ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ ନିଜ କାମକୁ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହିତ କରିବାର ଶିକ୍ଷା ପାଇପାରେ ।
ଜଣେ ପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ ନିଜର ଦାୟିତ୍ୱ ବୁଝିପାରେ ।
ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଜୀବନର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ହାନି ଓ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଗୀତାର ଦାର୍ଶନିକ ଚିନ୍ତାରୁ ଆତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ପାଇପାରନ୍ତି ।
ସେଥିପାଇଁ ଗୀତାକୁ କେବଳ ପୂଜା କରିବାର ପୁସ୍ତକ ଭାବରେ ନ ଦେଖି, ଏକ ଜୀବନଦର୍ଶନର ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉପଯୁକ୍ତ ।
୬ । ମଣିଷ ଗୀତା କାହିଁକି ପଢ଼ିବ !
ଗୀତା ପଢ଼ିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେବଳ ଶ୍ଲୋକ ମୁଖସ୍ଥ କରିବା ନୁହେଁ ।
ମଣିଷ ଗୀତା ପଢ଼ିବା ଉଚିତ —
ନିଜକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ।
ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝିବା ପାଇଁ ।
ଦୁଃଖ ସମୟରେ ମନକୁ ଦୃଢ଼ ରଖିବା ପାଇଁ ।
ସଫଳତା ମିଳିଲେ ଅହଂକାରରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ପାଇଁ ।
ବିଫଳତା ମିଳିଲେ ଭାଙ୍ଗି ନପଡ଼ିବା ପାଇଁ ।
ରାଗ, ଲୋଭ ଓ ଈର୍ଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ।
ଜୀବନର ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ପାଇଁ ।
ଏବଂ ଶେଷରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଅଧିକ ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ।
୭ । ଗୀତା ପଢ଼ିଲେ କ’ଣ ଲାଭ ହୋଇପାରେ !
ଗୀତା ପଢ଼ିବାର ଲାଭକୁ ଆମେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ବୁଝିପାରୁ — ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଲାଭ ଓ ଜୀବନମୂଳକ ଲାଭ ।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୀତା ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, କର୍ମ, ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ମୋକ୍ଷ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାର ମାର୍ଗ ଦେଖାଏ ।
ଜୀବନର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଆମକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଆତ୍ମସଂଯମ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ, ନିଷ୍ଠା ଓ ମନର ସନ୍ତୁଳନ ବିଷୟରେ ଶିଖାଏ ।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ବିଶେଷ ଭାବରେ ମନେ ରଖିବା ଦରକାର ।
କେବଳ ଗୀତା ପଢ଼ିଦେଲେ ଜୀବନ ବଦଳିଯାଏ ନାହିଁ ।
ଗୀତାର ଶିକ୍ଷାକୁ ବୁଝିବା, ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଦରକାର ।
ଜଣେ ପିଲା “ସତ୍ୟ କହିବା ଭଲ” ବୋଲି ପଢ଼ିଲା । କିନ୍ତୁ ସେ ଯଦି ଜୀବନରେ ମିଛ କହିଚାଲିଲା, ତେବେ କେବଳ ପଢ଼ିବାର ଲାଭ କେତେ ?
ସେହିପରି, ଗୀତାର ପ୍ରକୃତ ଲାଭ ତାହାର ଶିକ୍ଷାକୁ ଆଚରଣରେ ଆଣିଲେ ହିଁ ମିଳେ ।
୮ । ଗୀତା ଆମକୁ ଦୁଃଖ ସମୟରେ କ’ଣ ଶିଖାଏ !
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦୁଃଖ ହିଁ ଗୀତାର ଆରମ୍ଭର କାରଣ ହୋଇଥିଲା ।
ଏଥିରୁ ଆମେ ବୁଝିପାରୁ ଯେ ଦୁଃଖ ଆସିବା ମାତ୍ରେ ଜୀବନ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ ।
ଦୁଃଖର ସମୟ ଆମକୁ ନିଜ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବାର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରେ ।
ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସେ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ତେଣୁ ଆମ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି କଠିନ ପରିସ୍ଥିତି ଆସିଲେ, “କାହିଁକି ମୋ ସହିତ ଏପରି ହେଲା ?” ବୋଲି କେବଳ ଦୁଃଖ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ “ଏବେ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ ?” ବୋଲି ନିଜକୁ ପଚାରିବା ଗୀତାର ଶିକ୍ଷା ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ।
୯ । ଗୀତା ଆମକୁ ସଫଳତା ବିଷୟରେ କ’ଣ ଶିଖାଏ !
ଆଜିର ମଣିଷ ସଫଳ ହେବାକୁ ଚାହେଁ । ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ ।
କିନ୍ତୁ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ଚିନ୍ତା କଲେ ମନରେ ଭୟ ଜନ୍ମ ନେଇପାରେ ।
“ମୁଁ ହାରିଗଲେ କ’ଣ ହେବ ?”
“ମୁଁ ପରୀକ୍ଷାରେ କମ୍ ନମ୍ବର ପାଇଲେ କ’ଣ ହେବ ?”
“ମୁଁ ଏହି କାମରେ ସଫଳ ନହେଲେ କ’ଣ ହେବ ?”
ଏହି ଭୟ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାକୁ ମଧ୍ୟ କମାଇପାରେ ।
ଗୀତା ଆମକୁ ଶିଖାଏ — ନିଜ କର୍ମକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କର । ନିଜର ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କର । ଫଳ ପାଇଁ ଆଶା ରଖିପାର, କିନ୍ତୁ ଫଳକୁ ନେଇ ଏତେ ଭୟଭୀତ ହୁଅ ନାହିଁ ଯେ ତୁମର କର୍ମ ହିଁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଉ ।
୧୦ । ଗୀତାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା କ’ଣ !
ଗୀତାରେ ଅନେକ ଶିକ୍ଷା ଅଛି । କିନ୍ତୁ ସରଳ ଭାବରେ କହିଲେ ଏହାର ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାବନା ହେଉଛି —
ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଜାଣ, ଠିକ୍ ଜ୍ଞାନରେ ନିଜର ମନକୁ ପରିଚାଳିତ କର, ନିଷ୍ଠାର ସହିତ କର୍ମ କର ଏବଂ ନିଜ କର୍ମର ଫଳକୁ ନେଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତ ହୁଅ ନାହିଁ ।
ଏହା ସହିତ ଗୀତା ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମସମର୍ପଣର ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଏ ।
୧୧ । ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପିଲା ଗୀତାରୁ କ’ଣ ଶିଖିପାରିବ !
ଧର, ଜଣେ ଛୋଟ ପିଲା ଗୀତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲା —
“ମୁଁ ଏତେ ବଡ଼ ବଡ଼ କଥା କିପରି ବୁଝିବି ?”
ତାକୁ ଆମେ କହିପାରିବା —
ଭଲ ପାଠ ପଢ଼ ।
ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର ।
ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର ।
ମିଛ କୁହ ନାହିଁ ।
ଅନ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟାୟ କର ନାହିଁ ।
ବନ୍ଧୁ ସଫଳ ହେଲେ ଈର୍ଷା କର ନାହିଁ ।
ଭୁଲ୍ ହେଲେ ତାହା ସ୍ୱୀକାର କର ।
ହାରିଗଲେ ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ ନାହିଁ ।
ଜିତିଲେ ଅହଂକାର କର ନାହିଁ ।
ନିଜ କାମ ନିଜେ ଭଲ ଭାବରେ କର ।
ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଭାବ —
“ମୁଁ କ’ଣ କଲେ ନିଜ ପାଇଁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ ?”
ଏହି ସରଳ ଚିନ୍ତାଧାରା ମଧ୍ୟ ଗୀତାର ଶିକ୍ଷାକୁ ଜୀବନରେ ଆଣିବାର ଏକ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ ।
୧୨ । ଗୀତା ପଢ଼ିବାର ପ୍ରକୃତ ଉପାୟ !
ଗୀତାକୁ ତିନୋଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ବୁଝିବା ଭଲ ।
ପ୍ରଥମ — ଶୁଣ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କ’ଣ କହିଥିଲେ, ତାହା ଜାଣ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ — ବୁଝ ।
ସେହି କଥାର ଅର୍ଥ କ’ଣ, ତାହା ଚିନ୍ତା କର ।
ତୃତୀୟ — ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ କର ।
ଏହି ଶିକ୍ଷା ମୋର ଜୀବନରେ କିପରି ଲାଗୁ ହେବ, ତାହା ଭାବ ।
ଏହି ତୃତୀୟ ପଦକ୍ଷେପଟି ହିଁ ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।
୧୩ । ଶେଷ କଥା !
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତାରେ ୭୦୦ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି । କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ କେବଳ ୭୦୦ଟି ଶ୍ଲୋକର ସଂଖ୍ୟାରେ ନୁହେଁ ।
ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି ଏହା ମଣିଷକୁ ନିଜକୁ ପଚାରିବାକୁ ଶିଖାଏ —
ମୁଁ କିଏ ?
ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ ?
ମୋତେ କିପରି ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ ?
ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି ?
ସଫଳତା ଆସିଲେ ମୋର ମନ କିପରି ରହିବ ?
ମୋର କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଈର୍ଷା ଓ ଅହଂକାରକୁ ମୁଁ କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବି ?
ମୋର କର୍ମ କିପରି ଭଲ ହେବ ?
ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବାର ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଗୀତା ।
ତେଣୁ ଗୀତାକୁ କେବଳ ପଢ଼ିବା ନୁହେଁ ।
ଗୀତାକୁ ଶୁଣିବା, ବୁଝିବା, ଚିନ୍ତା କରିବା ଏବଂ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ହିଁ ଗୀତାବାଣୀର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।
ଅର୍ଜୁନ ଯେପରି ନିଜର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ମୋହରୁ ବାହାରି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥିଲେ, ସେହିପରି ଗୀତାର ଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଜୀବନର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଭୟ, ମୋହ ଓ ଅସ୍ଥିରତାକୁ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ ।
ଭାଗ–୧୦୨ରୁ ଆମେ ପୁଣି ଗୀତାର ମୂଳ ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ଲୋକ ଅନୁସାରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ଓଡ଼ିଆରେ ବୁଝିବା — ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ “କର୍ମ କର, ଫଳରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅ ନାହିଁ” ବାଣୀର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କିପରି ପ୍ରୟୋଜନୀୟ ।