ରାମାୟଣ ଗଦ୍ୟରେ – ଭାଗ ୧୦ -!

ରାମାୟଣ ଗଦ୍ୟରେ – ଭାଗ ୧୦ -!

ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିବଧନୁ ଭଙ୍ଗ, ସୀତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ଓ ଦିବ୍ୟ ବିବାହର ଶୁଭାରମ୍ଭ -!

ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର, MA, LLB, IRS (Retired)

୧. ଶିବଧନୁ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ରାଜସଭାରେ ଆୟୋଜନ -!

ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମହର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନରେ ରାଜସଭାର ଗୌରବ ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା । ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା—ଅଯୋଧ୍ୟାର ଯୁବରାଜ ଶ୍ରୀରାମ କ’ଣ ସେହି ବିଶାଳ ଶିବଧନୁକୁ ଉଠାଇ ପାରିବେ ?

ରାଜା ଜନକ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବିଷୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ । ସୀତାଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ସେ ଏପରି ଜଣେ ବୀରଙ୍କୁ ବାଛିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯିଏ ଶିବଧନୁକୁ ଉଠାଇ ତାହାରେ ଜ୍ୟା ଲଗାଇ ପାରିବେ ।

ଏହି ଧନୁ ସାଧାରଣ ଧନୁ ନଥିଲା । ଏହା ଏତେ ବିଶାଳ ଓ ଭାରୀ ଥିଲା ଯେ, ଅନେକ ବଳଶାଳୀ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଉଠାଇ ପାରିନଥିଲେ । ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଅନେକ ରାଜା ଓ ରାଜକୁମାର ମିଥିଳାକୁ ଆସିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଧନୁ ଦେଖିବାକୁ କହିଲେ । ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ସମ୍ମାନର ବିଷୟ ଥିଲା । ସେ ନମ୍ରତାର ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ।

୨. ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଶିବଧନୁ ଉଠାଇବା -!

ରାଜସଭାରେ ଶିବଧନୁ ରଖାଯାଇଥିଲା । ଅନେକ ଲୋକ ଏହାକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଉପରେ ଥିଲା ।

ଶ୍ରୀରାମ ଧନୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ତାଙ୍କ ମନରେ ଅହଂକାର ନଥିଲା, କାହାକୁ ପରାସ୍ତ କରିବାର ଗର୍ବ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା । ସେ କେବଳ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରୁଥିଲେ ।

ସେ ଧନୁକୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ସହଜରେ ଉଠାଇଦେଲେ । ଯେଉଁ ଧନୁକୁ ଅନେକ ବୀର ମିଶି ମଧ୍ୟ ଉଠାଇ ପାରିନଥିଲେ, ଶ୍ରୀରାମ ତାହାକୁ ଅତି ସହଜରେ ଉଠାଇଲେ । ଏହା ଦେଖି ରାଜସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ ।

ତା’ପରେ ଶ୍ରୀରାମ ଧନୁରେ ଜ୍ୟା ଲଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଧନୁଟି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା ।

ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିବାର ଶବ୍ଦ ଏତେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଥିଲା ଯେ, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ଚମକି ଉଠିଲେ । ଏହା ଏକ ଅସାଧାରଣ ଘଟଣା ଥିଲା । ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଦୀର୍ଘଦିନର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେବାର ପଥ ଖୋଲିଗଲା ।

୩. ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୀତାଙ୍କ ମନର ଭାବନା -!

ଶିବଧନୁ ଭାଙ୍ଗିବା ଦେଖି ରାଜା ଜନକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ମନରେ ଥିବା ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହୋଇଗଲା । ସେ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ, ଶ୍ରୀରାମ ଜଣେ ଅସାଧାରଣ ବୀର ।

ରାଜା ଜନକଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଶିବଧନୁକୁ ଉଠାଇ ତାହାରେ ଜ୍ୟା ଲଗାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିବା ବୀର ସୀତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ । ତେଣୁ ରାଜା ଜନକ ଏହି ଘଟଣାକୁ ସୀତାଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।

ସୀତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏହା ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା । ତାଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କରେ ରାଜା ଜନକ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ, ତାହା ଏବେ ପୂରଣ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା ।

ଏହି ଘଟଣାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବୁଝିଲେ ଆମେ ଏକ ଶିକ୍ଷା ପାଉ । ପ୍ରକୃତ ମହତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ବାହୁବଳରେ ନୁହେଁ; ନମ୍ରତା, ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନରେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଶ୍ରୀରାମ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବ କରିନଥିଲେ । ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।

୪. ସୀତାଙ୍କ ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ଦଶରଥଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ -!

ଶିବଧନୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପରେ ରାଜା ଜନକ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସହ ସୀତାଙ୍କ ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ । କିନ୍ତୁ ଏପରି ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାହ ପାଇଁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପିତା ମହାରାଜ ଦଶରଥଙ୍କ ସମ୍ମତି ଓ ଉପସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ।

ରାଜା ଜନକ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ସମ୍ବାଦ ପଠାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ । ଶ୍ରୀରାମ ଶିବଧନୁ ଉଠାଇ ଭାଙ୍ଗିଛନ୍ତି ଏବଂ ରାଜା ଜନକ ତାଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ବର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ—ଏହି ସମ୍ବାଦ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଥିଲା ।

ଏହି ଖବର ମହାରାଜ ଦଶରଥଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦର ବିଷୟ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ ଥିଲା । ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀରାମ ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କରି ନିଜର ବୀରତ୍ୱ ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ । ଏବେ ତାଙ୍କ ବିବାହର ଶୁଭ ଅବସର ଆସିଥିଲା ।

୫. ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ଯାହା ବର୍ଣ୍ଣିତ -!

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିବଧନୁ ଉଠାଇବା, ଜ୍ୟା ଲଗାଇବା ସମୟରେ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଏବଂ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେବାର ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଏହା ପରେ ଜନକ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଦୂତ ପଠାଇ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ।

ମୂଳ କାହାଣୀରେ ଏହି ଘଟଣା ଶ୍ରୀରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ । ଏଠାରେ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିବା କେବଳ ଏକ ବୀରତ୍ୱର ଘଟଣା ନୁହେଁ; ଏହା ରାଜା ଜନକଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ ମୋଡ଼ ।

୬. ଆମର ଭାବନା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା -!

ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଏହି ଘଟଣା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ମଣିଷ ନିଜର ଶକ୍ତିକୁ ଅହଂକାର ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଧର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ଆମେ ଜୀବନରେ ଅନେକ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉ । କେତେବେଳେ ଆମକୁ ଲାଗେ ଯେ, ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ସମସ୍ୟା ଶିବଧନୁ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାରୀ । କିନ୍ତୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା, ଶିକ୍ଷା ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ରଖି ଆମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନର ପଥ ମିଳିପାରେ ।

ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ନେବାର ଅର୍ଥ କେବଳ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ନୁହେଁ । ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶକୁ ଜୀବନରେ ଅନୁସରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିର ଅଂଶ । ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ନମ୍ରତା, ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠା ଆମ ଜୀବନକୁ ସୁନ୍ଦର କରିପାରେ ।

୭. ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗରେ -!

ଶିବଧନୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପରେ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିବାହର ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା । ଏବେ ଅଯୋଧ୍ୟାରୁ ମହାରାଜ ଦଶରଥ ଓ ରାଜପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନେ ମିଥିଳାକୁ ଆସିବେ । ଦୁଇ ରାଜପରିବାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ ହେବ ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହେବ ।

ଆଗାମୀ ଭାଗରେ ଆମେ ମହାରାଜ ଦଶରଥଙ୍କ ମିଥିଳା ଆଗମନ, ଦୁଇ ରାଜପରିବାରଙ୍କ ସମ୍ମତି ଓ ଶ୍ରୀରାମ–ସୀତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ବିବାହର ବିସ୍ତୃତ କାହାଣୀ ପଢ଼ିବା ।

ଜୟ ଶ୍ରୀରାମ । ଜୟ ମାତା ସୀତା ।