ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା: “ନବାଙ୍କ ବେଶ” 🌸
ଆଜି ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ପୂର୍ବ ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିର ରେ ବଡ଼ ଦିଅଁଙ୍କ ନବାଙ୍କ ବେଶ । ପୁରୀ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଶୀତୁଆ ପବନ ସାଙ୍ଗକୁ ମନରେ ଏକ ଅଜବ ଭକ୍ତିର ଶିହରଣ ଆସିଯାଏ । ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି କି, ଆଜି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆମ କାଳିଆ ସାଆନ୍ତ ଏକ ଅତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବେଶରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି, ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ ‘ନବାଙ୍କ ବେଶ’।
କ’ଣ ଏହି ନବାଙ୍କ ବେଶ?
“ନବାଙ୍କ” ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ‘ନଅଟି ଅଙ୍କ’ ବା ନଅ ସଂଖ୍ୟା। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଠିକ୍ ପୂର୍ବ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ରତ୍ନସିଂହାସନ ଉପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ସୁନା, ରୁପା ଓ ମନୋହର ଫୁଲରେ ସଜାଯାଏ। ଏହି ବେଶର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ‘ଧାନ ବେଣୀ’।
ଗପ ଭଳି ଏହାର କାହାଣୀ:
କୁହାଯାଏ, ଏହି ବେଶଟି ହେଉଛି କୃଷି ଭିତ୍ତିକ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରତୀକ। ନୂଆ ଧାନ ଅମଳ ହେବା ପରେ, ଭକ୍ତ ଚାହେଁ ତାର ପ୍ରଥମ ଶସ୍ୟକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ। ସେଥିପାଇଁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧାନ ବେଣୀ, ଗେଣ୍ଡୁ ଫୁଲ ଏବଂ ତୁଳସୀରେ ଏପରି ସଜାଯାଏ ଯେମିତି ଲାଗେ ସ୍ୱୟଂ ଜଗନ୍ନାଥ ଜଣେ ରାଜକୀୟ ବେଶଧାରୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଧରଣୀ ମା’ର ଶସ୍ୟକୁ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
କାହିଁକି ଏହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରl
ଏହି ବେଶରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ସହ ସୋଲ ଓ କାଉଁରିଆ କାଠିରେ ତିଆରି ସୁନ୍ଦର କଳାକୃତିରେ ସଜାଯାଏ।
ରତ୍ନସିଂହାସନ ଚାରିପାଖରେ ନଅଟି ଚାଉଳର ପୁଞ୍ଜି ବା ‘ନବାଙ୍କ ବେଢ଼ା’ ବୁଲାଯାଏ।
ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଜିର ଦିନରେ ମହାପ୍ରଭୁ ନିଜ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।
ରାତିର ନିସ୍ତବ୍ଧତା ଭିତରେ, ସେହି ରତ୍ନସିଂହାସନ ଉପରେ ଝଲସି ଉଠୁଥିବା କାଳିଆର ସେହି ରୂପ ଦେଖିଲେ ଆଖି ଖୋସି ହୋଇଯାଏ। ମନେହୁଏ, ଯେମିତି ସେ କହୁଛନ୍ତି- “ମୁଁ କେବଳ ମନ୍ଦିରର ନୁହେଁ, ମୁଁ ଏଇ ମାଟିର, ଏଇ ଚାଷୀର ଓ ଏଇ ସଂସ୍କୃତିର।”
🙏 ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! 🙏