ଲଣ୍ଡନର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ପରିଦର୍ଶନ: ମୋର ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା
— ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର
ଭ୍ରମଣ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାର ନାମ ନୁହେଁ; ଏହା ମନ, ହୃଦୟ ଓ ଆତ୍ମାର ମଧ୍ୟ ଏକ ଯାତ୍ରା। ସମ୍ପ୍ରତି ମୁଁ ମୋ ପରିବାର ସହ ଇଂଲଣ୍ଡର ରାଜଧାନୀ ଲଣ୍ଡନ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିଲି। ସେହି ଅବସରରେ ଲଣ୍ଡନର ବହୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲି। ଭାରତଠାରୁ ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ମୋତେ ଲାଗିଥିଲା ଯେପରି ମୁଁ ନିଜ ଦେଶର କୌଣସି ପବିତ୍ର ଦେବାଳୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି।
ମନ୍ଦିର ଘଣ୍ଟାର ମଧୁର ଧ୍ୱନି, ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧ, ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ, ଭଜନ-କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ସୁସଜ୍ଜିତ ବିଗ୍ରହ ମୋ ମନକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଶାନ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲା। ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଭ୍ରମଣ କେବଳ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ବୁଲିବା ନଥିଲା; ଏହା ଥିଲା ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା।
ଆମର ପ୍ରଥମ ଗନ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା ଲଣ୍ଡନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଏପିଏସ୍ ଶ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର (ନିଜଡେନ ମନ୍ଦିର)। ଧଳା ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥାପତ୍ୟକଳା ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିମୁଗ୍ଧ କରିଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତମ୍ଭ, ଗମ୍ବୁଜ ଓ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପକଳାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ନିଦର୍ଶନ। ବିଦେଶ ମାଟିରେ ଏପରି ଏକ ଭାରତୀୟ ମନ୍ଦିର ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଜୋତା ଖୋଲି ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ନିବେଦନ କରିଥିଲୁ। ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ମାତ୍ରେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିବେଶ ଅନୁଭବ କଲୁ। ସମସ୍ତେ ନିରବତାର ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ। ମୁଁ, ମୋ ପତ୍ନୀ ଓ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ପରିବାର, ଦେଶ ଓ ସମଗ୍ର ମାନବଜାତିର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିଥିଲୁ।
ସେହି ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତୀରେ ଯୋଗଦେବାର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ପାଇଥିଲୁ। ଘଣ୍ଟା, ଶଙ୍ଖ ଓ ଭଜନର ସୁରରେ ସମଗ୍ର ମନ୍ଦିର ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ଆରତୀର ଜ୍ୟୋତି ଦେବମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ମୁଖରେ ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା ବେଳେ ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେପରି ସମଗ୍ର ପରିବେଶ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଉଠିଛି। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମୋ ଜୀବନର ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ସ୍ମୃତି ହୋଇ ରହିବ।
ଏହାପରେ ଆମେ ହାର୍ଟଫୋର୍ଡଶାୟାର ସ୍ଥିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭକ୍ତିବେଦାନ୍ତ ମନୋର ପରିଦର୍ଶନ କଲୁ। ସବୁଜ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ମନ୍ଦିରର ପରିବେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର। ଶ୍ରୀଶ୍ରୀ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନୋହର ବିଗ୍ରହ ଦର୍ଶନ କରି ଆମେ ଆତ୍ମବିଭୋର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲୁ। ହରେ କୃଷ୍ଣ ମହାମନ୍ତ୍ରର ଅଖଣ୍ଡ କୀର୍ତ୍ତନ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ କରତାଳର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ସମଗ୍ର ପରିବେଶକୁ ଭକ୍ତିମୟ କରିଦେଇଥିଲା।
ଆମେ ସେଠାରେ ଭଜନ-କୀର୍ତ୍ତନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲୁ, ଭଗବଦ୍ଗୀତା ଉପରେ ଏକ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଶୁଣିଥିଲୁ ଏବଂ ପରେ ମହାପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲୁ। ସେହି ପ୍ରସାଦର ସରଳତା ଓ ପବିତ୍ରତା ମୋ ମନକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲା।
ଲଣ୍ଡନରେ ଅବସ୍ଥାନ ସମୟରେ ଆମେ ଭଗବାନ ଶିବ, ଶ୍ରୀଗଣେଶ, ମା’ ଦୁର୍ଗା, ହନୁମାନଜୀ, ଭଗବାନ ମୁରୁଗନ ଓ ଭଗବାନ ଅୟ୍ୟପ୍ପଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ଦିରର ପୂଜା ପଦ୍ଧତି କିଛିଟା ଭିନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିର ଭାବନା ସମାନ ଥିଲା।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ଦିରରେ ଆମେ ଫୁଲ, ଫଳ ଅର୍ପଣ କରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲୁ। ମନ୍ଦିର ପରିକ୍ରମା କରିଥିଲୁ, ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିଲୁ ଏବଂ ଭଗବଦ୍ଗୀତାର କିଛି ଶ୍ଳୋକ ପାଠ କରିଥିଲି। ସେହି ସମୟରେ ମୋ ମନରେ ଅନୁଭବ ହେଉଥିଲା ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କୌଣସି ଭୌଗୋଳିକ ସୀମାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେଠାରେ ଭଗବାନ ବିରାଜମାନ।
ଏକ ବିଷୟ ମୋତେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା। ବିଦେଶରେ ରହିଥିବା ଭାରତୀୟମାନେ ନିଜର ଧର୍ମ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାକୁ କେତେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଛନ୍ତି। ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ ଶିଖୁଛନ୍ତି, ଭାରତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଛନ୍ତି, ଧର୍ମଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଯୁବପିଢ଼ି ମନ୍ଦିରର ବିଭିନ୍ନ ସେବାକାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକ ଭାବେ ନିଷ୍ଠାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ପୂଜାସ୍ଥଳ ନୁହେଁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଓ ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଜୀବନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର। ଏଠାରେ ଗୁଜରାଟ, ପଞ୍ଜାବ, ତାମିଲନାଡୁ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତର ଲୋକମାନେ ଏକ ପରିବାର ପରି ମିଳିମିଶି ପୂଜା କରୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଲଣ୍ଡନର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ପରିଦର୍ଶନ ମୋ ଜୀବନର ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଅନୁଭୂତି। ଏହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ମୋର ଧର୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ କରିଛି, ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ଗର୍ବକୁ ବଢ଼ାଇଛି ଏବଂ ମୋତେ ଅନୁଭବ କରାଇଛି ଯେ ସନାତନ ଧର୍ମର ଆଲୋକ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରୁଛି।
ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କ ଘଣ୍ଟାଧ୍ୱନି, ଭଜନର ସୁର, ଆରତୀର ଆଲୋକ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅମ୍ଳାନ ହୋଇ ରହିଛି। ମୁଁ ନିଜକୁ ସୌଭାଗ୍ୟବାନ ମନେ କରେ ଯେ ମୋ ପରିବାର ସହ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲି। ଏହି ଯାତ୍ରାରୁ ମୁଁ ଉପଲବ୍ଧି କରିଛି ଯେ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, କରୁଣା ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି—ଏହି ଚିରନ୍ତନ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହିଁ ମାନବଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପଦ।
— ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର