ମହାଭାରତ ଗଦ୍ୟରେ – ବିଶେଷ ଭାଗ ୮୦-କ : ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ମହାଭାରତରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ।
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଏକ ମହାକାବ୍ୟମୟ କାହାଣୀ ।
ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର, MA, LLB, IRS (Retired) ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅବତାର ।
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ।
ପୃଥିବୀରେ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ି ଚାଲିଥିଲା ।
ଅତ୍ୟାଚାରୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅହଂକାରରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିରୀହ ଲୋକମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଅସହ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା ।
ମଥୁରାର ରାଜା କଂସ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ନିଜ ପିତା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ସିଂହାସନ ଦଖଲ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ମଥୁରାବାସୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ ।
ଏହି ସମୟରେ ଦେବକୀଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା ବସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ।
ବିବାହ ପରେ କଂସ ନିଜ ଭଉଣୀ ଦେବକୀ ଓ ଭିଣୋଇ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ରଥରେ ନେଇଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଆକାଶବାଣୀ ହେଲା—
“ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେବା ପୁତ୍ର ହିଁ କଂସର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବ ।”
ଏହି ବାଣୀ ଶୁଣି କଂସର ମନରେ ଭୟ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ଯେଉଁ ଭଉଣୀକୁ ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ, ସେହି ଭଉଣୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁର ସନ୍ଦେଶ ବହନ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି ସେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ ।
କିନ୍ତୁ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ।
ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଯେ ଦେବକୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ତାନକୁ ସେ କଂସଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କରିବେ ।
କଂସ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ କାରାଗାରରେ ବନ୍ଦୀ କରିଦେଲେ ।
ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ କରି ଦେବକୀଙ୍କ ଛଅଜଣ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
କଂସ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦୟ ଭାବରେ ହତ୍ୟା କଲେ ।
ସପ୍ତମ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଯୋଗମାୟାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଲେ ।
ସେହି ଶିଶୁ ପରେ ବଳରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ତାପରେ ଆସିଲା ସେହି ପବିତ୍ର ରାତ୍ରି ।
ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ।
ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ।
କାରାଗାରର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ।
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କାରାଗାର ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଭରିଉଠିଲା ।
ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀ ଦେଖିଲେ—
ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସାଧାରଣ ଏକ ଶିଶୁ ନୁହେଁ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପରେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ତାଙ୍କ ହାତରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା ।
ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ସେ ଅଧର୍ମର ବିନାଶ ଏବଂ ଧର୍ମର ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଶିଶୁରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।
ସେହି ସମୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା ।
କାରାଗାରର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଆପେଆପେ ଖୋଲିଗଲା ।
ପାହାରାଦାରମାନେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ିଗଲେ ।
ବସୁଦେବ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ଝୁଡ଼ିରେ ରଖି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି କାରାଗାରରୁ ବାହାରିଲେ ।
ବାହାରେ ସେତେବେଳେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ।
ଯମୁନା ନଦୀ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା ।
ବସୁଦେବ ନିଜ ଶିଶୁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଯମୁନା ପାର ହେବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ।
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପରେ ନାଗରାଜ ଶେଷ ନିଜର ଫଣା ବିସ୍ତାର କରି ଛତ୍ର ଧାରଣ କଲେ ।
ଯମୁନା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଯେପରି ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ଚାହିଁଲା ।
ବସୁଦେବ ଗୋକୁଳରେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୃହରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
ସେଠାରେ ଯଶୋଦା ଏକ କନ୍ୟାସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ ।
ବସୁଦେବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି ଯଶୋଦାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ମଥୁରାକୁ ଫେରିଲେ ।
କଂସ ଯେତେବେଳେ ସେହି କନ୍ୟାକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଖସି ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ ।
ସେ ଦେବୀରୂପ ଧାରଣ କରି କହିଲେ—
“ହେ କଂସ, ତୋର ବିନାଶକାରୀ ଜନ୍ମ ନେଇସାରିଛି ।”
ଗୋକୁଳରେ ବଢ଼ିଲେ କୃଷ୍ଣ ।
ନନ୍ଦ ଓ ଯଶୋଦାଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୈଶବ କଟିଲା ।
ତାଙ୍କ ବାଲ୍ୟଲୀଳାରେ ଗୋକୁଳ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଉଠିଲା ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ହସୁଥିବା ଶିଶୁର ଜୀବନରେ ଲୁଚିଥିଲା ଏକ ମହାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।
କଂସ ପଠାଇଥିବା ଅନେକ ଅସୁରଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ବିନାଶ କଲେ ।
ଶେଷରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ମଥୁରାକୁ ଯାଇ କଂସଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରର ଶେଷ କଲେ ।
ଉଗ୍ରସେନ ପୁଣି ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନର ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ଶେଷ ହୋଇନଥିଲା ।
ମହାଭାରତରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ।
କାଳକ୍ରମେ କୃଷ୍ଣ ଯୁବକ ହେଲେ ।
ସେ ଦ୍ୱାରକାରେ ନିଜର ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ ।
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସର୍ବଦା ପ୍ରଧାନ ଥିଲା ।
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଆତ୍ମୀୟତାର ସମ୍ପର୍କ ନଥିଲା ।
ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂକଟରେ କୃଷ୍ଣ ଜଣେ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ, ବନ୍ଧୁ ଓ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ।
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ନିର୍ମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଶକ୍ତି ହୋଇ ରହିଲେ ।
ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁକିଛି ହରାଇଲେ ।
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଅପମାନ ହେଲା ।
ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନବାସକୁ ଗଲେ ।
କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ରହିଲା ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ଯେତେବେଳେ ଅସହାୟ ହୋଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତବାସ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଦୂରରେ ଥାଇ ସେମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତର ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଯେପରି ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ମହାଯୁଦ୍ଧ ।
ଯେତେବେଳେ ଶାନ୍ତିର ସମସ୍ତ ପଥ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା, ଯୁଦ୍ଧ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ଶାନ୍ତିର ପ୍ରସ୍ତାବ ନେଇ ହସ୍ତିନାପୁର ଗଲେ ।
ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ମାଗିଲେ ନାହିଁ ।
କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ଗ୍ରାମ ଦେବାକୁ କହିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅହଂକାର ତାଙ୍କୁ ଏତିକି ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନଥିଲା ।
ସେହି ଦିନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଯଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ମହାଭାରତର ରକ୍ତାକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ଭବତଃ ହୋଇନଥାନ୍ତା ।
କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମର ଅହଂକାର ଶାନ୍ତିର ଭାଷା ବୁଝିଲା ନାହିଁ ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ କୃଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ ନାହିଁ ।
ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାରଥୀ ହେଲେ ।
କିନ୍ତୁ ସେହି ସାରଥୀର ଭୂମିକା ହିଁ ସମଗ୍ର ମହାଭାରତର ଗତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଲା ।
ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ଗୁରୁ, ପିତାମହ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ ।
ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଗାଣ୍ଡୀବ ଖସିଯିବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ସେ କହିଲେ—
“ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ ।”
ସେହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ତାହା ପରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ନାମରେ ସମଗ୍ର ମାନବଜାତି ପାଇଁ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସନ୍ଦେଶ ହୋଇ ରହିଗଲା ।
କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କର୍ମ, ଧର୍ମ, ଆତ୍ମା, ଜ୍ଞାନ, ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମର ମାର୍ଗ ବୁଝାଇଲେ ।
ସେ କହିଲେ ଯେ ମଣିଷର ଅଧିକାର କର୍ମରେ, ଫଳରେ ନୁହେଁ ।
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଲା ।
ଗାଣ୍ଡୀବ ପୁଣି ତାଙ୍କ ହାତରେ ଉଠିଲା ।
ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭୂମିକା ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ନୀତି, ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହୋଇଥିଲା ।
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କିପରି ପରାସ୍ତ କରାଯିବ ।
ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରାଯିବ ।
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ କିପରି ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରାଯିବ ।
ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କିପରି ସଫଳ ହେବ ।
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କିପରି ପରାସ୍ତ କରାଯିବ ।
ଏହି ସମସ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଥିଲେ ।
ସେଥିପାଇଁ ମହାଭାରତରେ କୃଷ୍ଣ କେବଳ ଜଣେ ରାଜା, ଯୋଦ୍ଧା କିମ୍ବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ନୁହନ୍ତି ।
ସେ ଧର୍ମର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ।
ସେ ନୀତିର ଶିକ୍ଷକ ।
ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାରଥୀ ।
ସେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ରକ୍ଷକ ।
ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ।
ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା ।
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ପବିତ୍ର ସନ୍ଦେଶ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ କେବଳ ଏକ ଐତିହାସିକ କିମ୍ବା ପୌରାଣିକ ଘଟଣା ନୁହେଁ ।
ଏହା ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକର ଜନ୍ମର ପ୍ରତୀକ ।
ଅନ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାୟର ଆଶା ।
ଅଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
ଭୟ ମଧ୍ୟରେ ସାହସ ।
ଏବଂ ନିରାଶା ମଧ୍ୟରେ ଆଶା ।
ଆଜି ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ଆମେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ।
ତାଙ୍କ ଜୀବନରୁ ଧର୍ମର ପଥ ଶିଖିବା ।
କର୍ମରୁ ପଛକୁ ନ ହଟିବା ।
ଅନ୍ୟାୟ ସମ୍ମୁଖରେ ନିରବ ନ ରହିବା ।
ଏବଂ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଅଟଳ ରହିବା ।
ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜନ୍ମତିଥିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଭ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ।
ହେ ନନ୍ଦଲାଲ, ହେ ଗୋପାଳ, ହେ ପାର୍ଥସାରଥୀ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ—
ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରୁ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରି ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ମାନବତାର ଆଲୋକ ପ୍ରଦାନ କର ।
ଜୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ।
ଶୁଭ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ।