କାଲାମାଟାରେ ରେଳ ଚାଲେନାହିଁ

କାଲାମାଟାରେ ରେଳ ଚାଲେନାହିଁ : ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ଏକ ନିରବ ସ୍ମାରକ ।

— ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର ।

ଗ୍ରୀସର ସୁନ୍ଦର ସହର କାଲାମାଟାରେ କିଛିଦିନ ରହିବା ସମୟରେ ମୋ ମନରେ ଗୋଟିଏ କଥା ବାରମ୍ବାର ଆସିଲା—ଏତେ ବିକଶିତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନପ୍ରଧାନ ସହରରେ ନିୟମିତ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ କାହିଁକି ନାହିଁ ?

କାଲାମାଟା ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସହର । ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଭିଡ଼, ଦୀର୍ଘ ସମୁଦ୍ରତଟ, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ, ହୋଟେଲ ଓ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । କିନ୍ତୁ ସହରର ରେଳଷ୍ଟେସନ୍ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ ମନେ ହୁଏ, ଏଠାରେ ସମୟ ଯେପରି ଅଟକି ଯାଇଛି ।

ଆଜି କାଲାମାଟାର ପୁରୁଣା ରେଳଷ୍ଟେସନ୍ ନିରବ । ରେଳ ଲାଇନର ଏକ ଅଂଶ ନିର୍ଜନ ହୋଇପଡ଼ିଛି । ପୁରୁଣା ରେଳପଥର କିଛି ଅଂଶ ଏବେ କାଲାମାଟା ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ ରେଳୱେ ପାର୍କ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । କିନ୍ତୁ ନିୟମିତ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଟ୍ରେନ୍ ଆଉ ଚାଲୁନାହିଁ ।

ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ଛାୟା ।

କାଲାମାଟାର ରେଳସେବା ବନ୍ଦ ହେବା ପଛରେ ଗ୍ରୀସର ଭୟଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ।

୨୦୦୮ ମସିହାର ବିଶ୍ୱ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ପରେ ଗ୍ରୀସର ଅର୍ଥନୀତି ଗଭୀର ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଥିଲା । ଦେଶର ଋଣ ଭାର ବଢ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ସର୍ବସାଧାରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ କମାଇବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।

ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି, ୟୁରୋପୀୟ କମିଶନ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଜାତିକ ଋଣଦାତାମାନଙ୍କ ଶର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ରୀସକୁ ବ୍ୟାପକ ମିତବ୍ୟୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।

ଏହାର ପ୍ରଭାବ ରେଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥିଲା ।

୨୦୧୧ରେ ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ।

୨୦୧୧ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧ ତାରିଖରୁ ପେଲୋପୋନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରୁଣା ମିଟର-ଗେଜ୍ ରେଳ ନେଟୱର୍କର ନିୟମିତ ସେବା ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା ।

ସେତେବେଳେ ଏହି ରେଳପଥର ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା TrainOSE ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳୀୟ ରେଳସେବାଗୁଡ଼ିକ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଲାଭଜନକ ନଥିଲା । ରେଳପଥର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅଧିକ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଯାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଆୟ ସେହି ଅନୁପାତରେ ନଥିଲା ।

ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ପେଲୋପୋନିଜର ଏହି ରେଳପଥ ସାଧାରଣ ଆଧୁନିକ ରେଳପଥ ତୁଳନାରେ ଭିନ୍ନ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ମିଟର-ଗେଜ୍ ରେଳପଥ । ଏହି ପୁରୁଣା ରେଳପଥ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ୍, କୋଚ୍ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା ।

ପୁରୁଣା ସେତୁ, ଟନେଲ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଢାଞ୍ଚାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ଭାର ଥିଲା ।

ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ରେଳକୁ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ ।

୨୦୧୧ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରେଳପଥରେ ସମୟେ ସମୟେ ବିଶେଷ କିମ୍ବା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ ୨୦୧୬ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ରେଳପଥର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଓ କାଲାମାଟା ଡିପୋ ନିକଟସ୍ଥ ସୁଇଚିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଗୁରୁତର କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା ।

ଏହା ପରେ ସୀମିତ ଭାବେ ଚାଲୁଥିବା ବିଶେଷ ଟ୍ରେନ୍ ସେବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ।

ଏକ ରେଳପଥର ଭାଗ୍ୟ କେବଳ ଅର୍ଥନୀତି ନୁହେଁ, ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ବଦଳାଇ ଦେଇପାରେ—କାଲାମାଟା ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ।

ରାଜପଥ ଆସିଲା, ରେଳ ପଛକୁ ଗଲା ।

କାଲାମାଟାର ରେଳସେବା ଦୁର୍ବଳ ହେବାର ଆଉ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ଆଧୁନିକ ସଡ଼କ ଯୋଗାଯୋଗର ବିକାଶ ।

ଆଥେନ୍ସ ଓ କାଲାମାଟା ମଧ୍ୟରେ ଉନ୍ନତ ରାଜପଥ ନିର୍ମାଣ ହେବା ପରେ ବସ୍ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗାଡ଼ି ଯାତ୍ରା ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ହୋଇଗଲା ।

ଗ୍ରୀସର KTEL ବସ୍ ସେବା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଯାନ ଅନେକ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ରେଳର ବିକଳ୍ପ ହୋଇଗଲା ।

ଫଳରେ ରେଳର ଯାତ୍ରୀ କମିଲେ, ଆୟ କମିଲା ଏବଂ ରେଳପଥକୁ ଚାଲୁ ରଖିବାର ଯୁକ୍ତି ଆହୁରି ଦୁର୍ବଳ ହେଲା ।

ଏକ ରେଳଷ୍ଟେସନ୍, ଯାହା ଏବେ ଇତିହାସ ।

ଆଜି କାଲାମାଟାର ପୁରୁଣା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରେଳଷ୍ଟେସନ୍ ନିରବ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଛି ।

କେବେ ଏଠାରେ ଟ୍ରେନ୍ ଆସୁଥିଲା, ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ ହେଉଥିଲା, ରେଳ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ବ୍ୟସ୍ତତା ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଆଜି ସେହି ସ୍ଥାନ ଅତୀତର ଏକ ସ୍ମୃତି ବହନ କରୁଛି ।

ପୁରୁଣା ରେଳପଥର କିଛି ଅଂଶକୁ କାଲାମାଟା ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ ରେଳୱେ ପାର୍କରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି । ଏହା ଏବେ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ମନୋରଞ୍ଜନ ସ୍ଥଳ । ଅର୍ଥାତ୍ ରେଳ ଚାଲୁନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ରେଳର ସ୍ମୃତି ଏବେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିଛି ।

ପୁଣି ଫେରିପାରେ ରେଳ ।

ତଥାପି କାଲାମାଟାର ରେଳର କାହାଣୀ ଏଠାରେ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ ।

ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ରେଳସେବାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ପାଇଁ ନୂଆ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଗକୁ ଆସିଛି । କାଲାମାଟା ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି ପ୍ରାୟ ୩ କିଲୋମିଟର ରେଳପଥକୁ ପୁନର୍ବିକାଶ କରି କାଲାମାଟା ବନ୍ଦର, ସହର କେନ୍ଦ୍ର, ଅଦାଲତ ଓ କାଲାମାଟା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବିମାନବନ୍ଦରକୁ ଯୋଡ଼ିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଛି ।

ଏହା ଏକ ଛୋଟ ରେଳପଥ ହୋଇପାରେ । କିନ୍ତୁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବହୁତ ବଡ଼ । ଏହା କାଲାମାଟା ସହରର ଯାତାୟାତ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ପରିବେଶ—ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ ।

ଏହା ସହିତ ଗ୍ରୀସର ପୁରୁଣା ପେଲୋପୋନିଜ ରେଳ ନେଟୱର୍କକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଯାତ୍ରୀ ସେବା ପାଇଁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି । ଗ୍ରୀକ୍ ପରିବେଶ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସଂଗଠନ ELLET ସହିତ ସ୍ୱିସ୍ ରେଳ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହି ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଜଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି ।

କାଲାମାଟାର ନିରବ ରେଳ ଆମକୁ କ’ଣ କହେ ।

ଆଜି କାଲାମାଟାରେ ସମୁଦ୍ର ଜୀବନ୍ତ । ସମୁଦ୍ରତଟରେ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଆସନ୍ତି । ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦେଖିବାକୁ ଲୋକମାନେ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଆସନ୍ତି । ସହରର ଜୀବନ ଆଧୁନିକ ଓ ଗତିଶୀଳ ।

କିନ୍ତୁ ସହରର ଏକ କୋଣରେ ନିରବ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଣା ରେଳଷ୍ଟେସନ୍ ଗ୍ରୀସର ଏକ କଠିନ ଆର୍ଥିକ ଅତୀତର କଥା କହେ ।

ଏହା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ କେବଳ ବ୍ୟାଙ୍କ, ବଜାର କିମ୍ବା ସରକାରୀ ବଜେଟ୍‌କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ । ଏହା ଏକ ସହରର ରେଳପଥକୁ ନିରବ କରିପାରେ, ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ବଦଳାଇପାରେ ଏବଂ ଏକ ଦେଶର ଉନ୍ନତିର ଗତିକୁ ମଧ୍ୟ ପଛକୁ ନେଇପାରେ ।

ତଥାପି ଇତିହାସର ଚକ୍ର ସବୁବେଳେ ଏକ ଦିଗକୁ ଘୁରେ ନାହିଁ ।

ଯେଉଁ ରେଳ ଦିନେ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିଲା, ଭବିଷ୍ୟତରେ ସେହି ରେଳପଥର କିଛି ଅଂଶ ପୁଣି ଜୀବନ୍ତ ହୋଇପାରେ ।

କାଲାମାଟାର ନିରବ ରେଳଷ୍ଟେସନ୍ ତେଣୁ କେବଳ ଏକ ପୁରୁଣା ଭବନ ନୁହେଁ ।

ଏହା ଗ୍ରୀସର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ଏକ ନିରବ ସାକ୍ଷୀ, ଅତୀତର ଏକ ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପୁଣି ରେଳ ଚାଲିବାର ଏକ ଆଶା ।

— ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର ।