MahabharataPart95

ରାଜସଭାରେ ଧର୍ମର ସ୍ୱର ଓ ଅହଂକାରର ଅନ୍ଧତ୍ୱ ।

ହସ୍ତିନାପୁରର ରାଜସଭା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା ।

ସଭା ଭିତରେ ରାଜକୀୟ ଆଡ଼ମ୍ବର ଥିଲା । ଅସଂଖ୍ୟ ରାଜା, ମହାରଥୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ କୁରୁବଂଶର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ ।

ଭୀଷ୍ମ ଥିଲେ ।

ଦ୍ରୋଣ ଥିଲେ ।

କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ।

ବିଦୁର ଥିଲେ ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ ।

ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଦୁଃଶାସନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନି ମଧ୍ୟ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ସେହି ଦିନ ସଭାରେ ଆଉ ଜଣେ ଆସିବାକୁ ଥିଲେ ।

ସେ ଆସିଲେ ରାଜା ଭାବରେ ନୁହେଁ ।

ସେ ଆସିଲେ ଦୂତ ଭାବରେ ।

ସେ ଆସିଲେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ନୁହେଁ ।

ସେ ଆସିଲେ ଶାନ୍ତିର ବାଣୀ ନେଇ ।

ସେ ଥିଲେ—ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ।

ସଭାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ମାତ୍ରେ ଯେପରି ପରିବେଶର ରୂପ ବଦଳିଗଲା ।

କେତେକ ମୁହଁରେ ଆଶା ।

କେତେକ ମୁହଁରେ ଭୟ ।

କେତେକ ମୁହଁରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ।

ଆଉ କେତେକ ମୁହଁରେ ଅହଂକାର ।

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସଭାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହଁକୁ ଯେପରି ପଢ଼ିନେଲା ।

ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।

ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।

ସେ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।

ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାହିଲେ ।

ଶେଷରେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଲେ ।

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରେ ଥିଲା ଶାନ୍ତି ।

କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ମନରେ ଥିଲା ଅଶାନ୍ତି ।

କାହିଁକି?

କାରଣ ସତ୍ୟ ସବୁବେଳେ ଅହଂକାରକୁ ଭୟ ଦେଖାଏ ।

ଅହଂକାର ଚାହେ ନିଜ ପ୍ରଶଂସା ।

ସତ୍ୟ ଚାହେ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ।

ଅହଂକାର କହେ—“ମୁଁ ଠିକ୍ ।”

ଧର୍ମ ପଚାରେ—“ତୁମେ ସତରେ ଠିକ୍ କି?”

ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ହିଁ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଅସହ୍ୟ ଥିଲା ।

କୃଷ୍ଣ ସଭାରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।

କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରବତା ରହିଲା ।

ତା’ପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱର ସମଗ୍ର ସଭାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା ।

“ହେ କୁରୁବଂଶୀୟ ମହାନୁଭାବମାନେ, ମୁଁ ଆଜି ଏଠାକୁ ଯୁଦ୍ଧର ଆହ୍ୱାନ ନେଇ ଆସିନାହିଁ । ମୁଁ ଆସିଛି ଯୁଦ୍ଧକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ।”

ସଭା ନିରବ ।

କୃଷ୍ଣ ପୁଣି କହିଲେ—

“ଦୁଇ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନର ବିବାଦ ରହିଛି । ଏହି ବିବାଦର ମୂଳରେ ରହିଛି ରାଜ୍ୟ, ଅଧିକାର ଓ ଅପମାନ । କିନ୍ତୁ ଯଦି ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନିଆଯାଏ, ତେବେ ଏହି ବିବାଦ ରକ୍ତପାତ ବିନା ସମାଧାନ ହୋଇପାରେ ।”

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଣୀରେ କୌଣସି କ୍ରୋଧ ନଥିଲା ।

କୌଣସି ଧମକ ନଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ ଥିଲା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନୈତିକ ଶକ୍ତି ।

ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ—

“ମହାରାଜ, ଆପଣ କୁରୁବଂଶର ପିତୃସମ । ଆପଣଙ୍କ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନେକ ଜୀବନର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରେ । ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କେବଳ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ନାହାନ୍ତି । ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଛି ସମଗ୍ର କୁରୁବଂଶର ଭବିଷ୍ୟତ ।”

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିରବ ରହିଲେ ।

ତାଙ୍କ ଆଖି ଦେଖୁନଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଆଉ ଏକ ଅନ୍ଧତ୍ୱ ଥିଲା—ପୁତ୍ରମୋହ ।

ମଣିଷର ବାହ୍ୟ ଆଖି ବନ୍ଦ ହେଲେ ସେ ଅନ୍ଧ ହୁଏ ।

କିନ୍ତୁ ମୋହରେ ବିବେକ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲେ ତା’ଠାରୁ ବଡ଼ ଅନ୍ଧତ୍ୱ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଥିଲେ ।

ସେ ଜାଣୁଥିଲେ—କୃଷ୍ଣ ସତ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି ।

କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିପାରୁନଥିଲା ।

ଏହା ହେଉଛି ମୋହର ଶକ୍ତି ।

ସତ୍ୟକୁ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ ନକରିବା ।

କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଧିକାରର କଥା କହିଲେ ।

ସେ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ—ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦୀର୍ଘ ବନବାସ ଓ ଅଜ୍ଞାତବାସ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି ।

ସେମାନେ ନିଜ ଅଧିକାର ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।

ସେମାନେ ହସ୍ତିନାପୁରର ସମସ୍ତ ଧନ ଲୁଟି ନେବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି ।

ସେମାନେ ନ୍ୟାୟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।

ସେମାନେ ନିଜ ଅଧିକାରରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।

କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଇଗଲା ।

ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବେଦନା ଥିଲା ।

ସେ କୁରୁବଂଶକୁ ଭଲପାଉଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ସେ ଜାଣୁଥିଲେ—ଅନ୍ୟାୟର ପଥରେ ଚାଲିଲେ ଏହି ବଂଶର ମହିମା ରକ୍ଷା ପାଇବ ନାହିଁ ।

ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ନିରବ ଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ।

ଏକ ପଟେ ଅର୍ଜୁନ ।

ଅନ୍ୟ ପଟେ କୌରବମାନେ ।

ଗୁରୁଙ୍କ ହୃଦୟ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯିବ?

ସେହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମନକୁ ନିରବ କରିଦେଇଥିଲା ।

ବିଦୁର ତଥାପି ଜାଣୁଥିଲେ—ଧର୍ମ କ’ଣ ।

ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଭୟ ନଥିଲା ।

କାରଣ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ମଣିଷ ସବୁବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।

କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନ?

ସେ ଶୁଣୁଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନଥିଲେ ।

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦ ଯେପରି ତାଙ୍କ ଅହଂକାରର ଦ୍ୱାରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲା ।

ଶେଷରେ ଦୁର୍ଯୋଧନ କହିଲେ—

“ମାଧବ, ଆପଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି । ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ କଥା ନିରପେକ୍ଷ ନୁହେଁ ।”

କୃଷ୍ଣ ହସିଲେ ।

ସେ କହିଲେ—

“ଦୁର୍ଯୋଧନ, ମୁଁ କାହାର ପକ୍ଷରେ ନୁହେଁ । ମୁଁ ଧର୍ମର ପକ୍ଷରେ ।”

ଏହି ଏକ ବାକ୍ୟ ଯେପରି ସମଗ୍ର ସଭାର ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଗଲା ।

“ମୁଁ ଧର୍ମର ପକ୍ଷରେ ।”

ଏହି କଥା ମହାଭାରତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ।

ଭଗବାନ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାର୍ଥର ପକ୍ଷ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଧର୍ମ ଯେଉଁଠାରେ, ଭଗବାନଙ୍କ ଚେତନା ସେଠାରେ ।

ଦୁର୍ଯୋଧନ ଆଉ କଠୋର ହେଲେ ।

ତାଙ୍କ ମନ କହୁଥିଲା—

“ମୁଁ କାହିଁକି ଛାଡ଼ିବି?”

“ମୁଁ କାହିଁକି ନମିବି?”

“ମୋ ପାଖରେ ସେନା ଅଛି ।”

“ମୋ ପାଖରେ ମହାରଥୀ ଅଛନ୍ତି ।”

“ମୁଁ କାହିଁକି ଭୟ କରିବି?”

ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ମନରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ ସେ ଏକ କଥା ବୁଝିପାରୁନଥିଲେ—

ଭୟ ସବୁବେଳେ ଦୁର୍ବଳତାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥାଏ ।

କେବେ କେବେ ଅହଂକାର ମଧ୍ୟ ଭୟର ମୁଖୋଶ ।

ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିଜ ଭିତରର ଅସୁରକ୍ଷାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେ ଅନେକ ସମୟରେ ଅଧିକ ଗର୍ଜନ କରେ ।

ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଅହଂକାର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଥିଲା ।

କୃଷ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ।

“ଅହଂକାର ମଣିଷକୁ କ୍ଷଣିକ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ବିବେକକୁ ଛିନିନେଇଥାଏ । ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିଜ ତ୍ରୁଟିକୁ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, ତାହାର ଆଖି ଖୋଲା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନ୍ଧ ।”

ଦୁର୍ଯୋଧନ ଏହା ଶୁଣିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମନ ନରମ ହେଲା ନାହିଁ ।

ଶକୁନି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ।

କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ।

ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲେ ।

ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଅହଂକାରକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରୁଥିଲା ।

ଶକୁନିଙ୍କ ମନରେ ଚାଲୁଥିଲା ଚାଳ ।

ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ମନରେ ଚାଲୁଥିଲା ଭାଇପ୍ରତି ଅନ୍ଧ ସମର୍ଥନ ।

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଥିଲା ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପ୍ରତି ଋଣର ଭାର ।

ଏବଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଥିଲା ରାଜ୍ୟର ମୋହ ।

ଚାରିଟି ଧାରା ମିଶି ଏକ ବଡ଼ ବନ୍ୟାର ରୂପ ନେଇଥିଲା ।

ସେହି ବନ୍ୟାର ନାମ—ଅହଂକାର ।

କୃଷ୍ଣ ଶେଷଥର ପାଇଁ ଶାନ୍ତିର କଥା କହିଲେ ।

“ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁମାନେ ମରିବେ, ସେମାନେ କେବଳ ପାଣ୍ଡବ କିମ୍ବା କୌରବ ନୁହେଁ । ଏହା ହେବ ଭାରତର ପୁଅମାନଙ୍କ ରକ୍ତ । ଏହି ରକ୍ତର ଦାୟିତ୍ୱ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ରହିବ ।”

ସଭା ପୁଣି ନିରବ ।

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ୱର ଧୀର ହେଲା ।

“ଏବେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଅଛି ।”

ଏହି ଚାରିଟି ଶବ୍ଦରେ ଯେପରି ସମଗ୍ର ମହାଭାରତର କରୁଣା ଲୁଚିଥିଲା ।

“ଏବେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଅଛି ।”

ଅର୍ଥାତ୍—

ଅହଂକାର ଛାଡ଼ ।

ମୋହ ଛାଡ଼ ।

ଅନ୍ୟାୟ ଛାଡ଼ ।

ଧର୍ମକୁ ଫେର ।

ମଣିଷର ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆହ୍ୱାନ ପୁନଃପୁନଃ ଆସେ ।

କେବେ ଜଣେ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ।

କେବେ ଜଣେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ କଥାରେ ।

କେବେ ନିଜ ଅନ୍ତରାତ୍ମାର ନିରବ ସ୍ୱରରେ ।

କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମଣିଷ ସେହି ସ୍ୱରକୁ ଶୁଣେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପରେ ଆସେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ।

କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଜାଗିଲା ନାହିଁ ।

ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ମହାଭାରତର ଦୁଃଖାନ୍ତ ଆହୁରି ନିକଟକୁ ଆସିଲା ।

କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ନିଜେ ଶାନ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ମଣିଷ ତଥାପି ସେହି ଦ୍ୱାର ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ତା’ପରେ ଯାହା ଆସେ ତାହା କେବଳ ଭାଗ୍ୟ ନୁହେଁ—ତାହା ହେଉଛି ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ।

ସଭାରେ ନିରବତା ।

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ।

ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ମୁଖରେ ଅହଂକାର ।

ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବେଦନା ।

ବିଦୁରଙ୍କ ଆଖିରେ ଚିନ୍ତା ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମନରେ ମୋହ ।

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ।

ଶକୁନିଙ୍କ ମନରେ ଚାଳ ।

ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ମନରେ ଅନ୍ଧ ସମର୍ଥନ ।

ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଭାବନାର ଉପରେ ଯେପରି ନିରବ ଭାବରେ ଠିଆ ଥିଲା—କାଳ ।

କାଳ ଅପେକ୍ଷା କରେ ।

କିନ୍ତୁ କାଳ କେବେ କ୍ଷମା କରେ ନାହିଁ ।

ହସ୍ତିନାପୁରର ଏହି ରାଜସଭାରେ ଶାନ୍ତିର ଦୀପ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜଳୁଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ ତାହାର ଚାରିପାଖରେ ଅହଂକାରର ପବନ ବହୁଥିଲା ।

ଦୀପଟି ନିଭିବ କି?

ନା ଆଉ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବ?

ଏହାର ଉତ୍ତର ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ମିଳିବ ।

କାରଣ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ମନରେ ଏବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା—

“ଯଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୋର କଥାରେ ରୋକିହେବ ନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ରୋକିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।”

ଏହି ଚିନ୍ତା ଥିଲା ଅହଂକାରର ଶେଷ ସୀମା ।

ଯେଉଁଠାରେ ସତ୍ୟକୁ ବୁଝାଇ ପାରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଅଧର୍ମ ଶକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଚାହେ ।

କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନ ଜାଣୁନଥିଲେ—

ଯାହାକୁ ସେ ବନ୍ଦୀ କରିବାର ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି, ସେହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଂଶ ।

ଆଗାମୀ ସଭାରେ ଏହି ଅହଂକାରର ପରଦା ଉଠିବ ।

ମଣିଷ ଦେଖିବ—

ମଣିଷ ଭାବୁଥିଲା ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବ ।

କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ମର ସତ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରାଇବେ ।

ଭାଗ ୯୫ର ଶେଷ ।

(ଭାଗ ୯୬ରେ ଜାରି ରହିବ — ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ ଓ ହସ୍ତିନାପୁର ସଭାରେ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ୟର ଉଦ୍ଘାଟନ ।)

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *