ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମକର ଚାଉଳର ମହକ : ଏକ ଭକ୍ତିଭରା କାହାଣୀ

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମକର ଚାଉଳର ମହକ: ଏକ ଭକ୍ତିଭରା କାହାଣୀ 🚩

​ଆଜି ବଡ଼ଦେଉଳରେ ଭିନ୍ନ ଏକ ଉତ୍ସାହ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଶୁଭ ଅବସର। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବିରାଜିତ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଆଜି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୈବେଦ୍ୟ – “ମକର ଚାଉଳ”।

​ସକାଳର ସେବା ଓ ମକର ବେଶ:
ଅରୁଣୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାର ଫିଟା ସରିଛି। ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି ପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଜି “ମକର ବେଶ”ରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇଛି। କୁହାଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଯେତେବେଳେ ଧନୁ ରାଶିରୁ ମକର ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥ ନିଜେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କ ରୂପରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି।
​ମକର ଚଉରାଶି ଓ ବେଢ଼ା ପରିକ୍ରମା:
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ସବୁଠୁ ରୋମାଞ୍ଚକର ନୀତି। ମନ୍ଦିରର ରୋଷଘରୁ ଆସିଥିବା ନୂଆ ଅରୁଆ ଚାଉଳ, ଛେନା, କଦଳୀ, ନଡ଼ିଆ, ଗୋଲମରିଚ ଓ କର୍ପୂରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ “ମକର ଚାଉଳ”କୁ ନେଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ବେଢ଼ା ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି। ଏହାକୁ “ମକର ଚଉରାଶି” କୁହାଯାଏ।
​ମକର ବେଢ଼ା:
ଘଣ୍ଟ, କାହାଳୀ ଓ ହୁଳହୁଳି ଶବ୍ଦରେ ବଡ଼ଦେଉଳ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୁଏ। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଚାରିପଟେ ତିନିଥର ବୁଲିବା ପରେ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭୋଗ ଲାଗି ହୁଏ। ଏହି ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ‘ମକର କୁଣ୍ଡଳ’ ମଧ୍ୟ ଲାଗି କରାଯାଏ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖର ଶୋଭାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିଦିଏ।
​୧. ମକର ଚଉରାଶି ପୋଷାକ
​ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ମକର ଚଉରାଶି ପୋଷାକ ପରିଧାନ କରନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ବେଶ, ଯେଉଁଥିରେ ଠାକୁରମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।
​୨. ମକର ଚାଉଳ ଭୋଗ (ମକର ନବାନ୍ନ)
​ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ମକର ଚାଉଳ। ନୂଆ ଅରୁଆ ଚାଉଳ, ଛେନା, ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ, କଦଳୀ, ଘିଅ ଏବଂ ଗୋଲମରିଚ ଆଦି ମିଶ୍ରଣରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭୋଗ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ‘ମକର ନବାନ୍ନ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
​୩. ଉତ୍ତରାୟଣ ଯାତ୍ରା ଓ ମକର ବେଢ଼ା
​ଏହି ଦିନ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣ ଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଧନୁ ରାଶିରୁ ମକର ରାଶିକୁ ସଂକ୍ରମଣ ହେଉଥିବାରୁ ଏହି ତିଥି ପାଳନ କରାଯାଏ।
​ମନ୍ଦିରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ ପରେ ମକର ବେଢ଼ା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
​ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଦେବତା ମଦନମୋହନ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ସରସ୍ୱତୀ ଏକ ବିମାନରେ ବସି ମନ୍ଦିର ବେଢ଼ା ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି।
​୪. ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୀତିକାନ୍ତି
​ମଇଲମ ଓ ଅବକାଶ: ସକାଳୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୀତିରେ ଠାକୁରଙ୍କ ମଇଲମ ଓ ଅବକାଶ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
​ଘଷା ଓ ବିଡ଼ିଆ: ଠାକୁରଙ୍କୁ କର୍ପୂର ମିଶ୍ରିତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଘଷା ଓ ଅଧରପଣା ଲାଗି ହୁଏ।
​ରତ୍ନସିଂହାସନ ପରିକ୍ରମା: ମକର ଚାଉଳକୁ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଚାରିପଟେ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରାଯାଇ ଭୋଗ ଲଗାଯାଏ।
​ବିଶେଷ ସୂଚନା: ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ପରଦିନ ମଧ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏକ ବିଶେଷ ବେଶ ‘ନାବାଙ୍କ ବେଶ’ ବା ଧାନ ମାଣିକ ବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ୫. ମକର ବେଢ଼ା ପରିକ୍ରମା (ବିଶେଷତ୍ୱ)
​ସନ୍ଧ୍ୟା ଧୂପ ସରିବା ପରେ, ମଦନମୋହନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ସରସ୍ୱତୀ ବିମାନରେ ବିଜେ ହୋଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବେଢ଼ା ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ମକର ଚାଉଳ ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ନିଆଯାଏ ଏବଂ ମନ୍ଦିର ବେଢ଼ା ଭିତରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
​୬. ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ଓ ଗ୍ରହ ପୂଜା
​ଉତ୍ତରାୟଣ ଗତି ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାରୁ ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ର ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ଭାବେ ଉପାସନା କରାଯାଏ।
​୭. ନାବାଙ୍କ ବେଶ (ପରଦିନର ବିଶେଷତା)
​ଆପଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ନାବାଙ୍କ ବେଶ ବିଷୟରେ କିଛି ଅଧିକ ତଥ୍ୟ:
​ଏହି ବେଶରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧାନ ଶିଂଶାରେ ସଜାଯାଏ, ଯାହା ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ।
​ଶ୍ରୀଜୀଉମାନେ ମସ୍ତକରେ ‘ଚୂଳ’ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
​ଏହି ବେଶ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଭକ୍ତଙ୍କର ପ୍ରବଳ ଭିଡ଼ ହୋଇଥାଏ।

ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଏହି ମିଠା ମକର ଚାଉଳ କେବଳ ଏକ ଭୋଗ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ଅତୁଟ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରତୀକ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ଆସୁଥିବା ଏହି ମକର ଚାଉଳର ବାସ୍ନା ଆଜି ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆର ଘରେ ଘରେ ଶୁଭ ସଂକେତ ନେଇ ଆସିଛି।
​ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ! 🙏
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ଅନେକ ଅନେକ ଶୁଭକାମନା।