ଗଦ୍ୟ ମହାଭାରତ – ଭଗବଦ୍‌ଗୀତା ଗଦ୍ୟରେ

ଗଦ୍ୟ ମହାଭାରତ । ଭଗବଦ୍‌ଗୀତା ଗଦ୍ୟରେ ! ଭାଗ – ୧୪୬ !

ଭାଗ – ୧୪୬ !

୧. ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟାର ପରମ ଭୋକ୍ତା !

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ କରେ, ଦାନ ଦିଏ, ତପସ୍ୟା କରେ ବା ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱର ହେବା ଉଚିତ । ମଣିଷ ଯଦି କେବଳ ନିଜର ପ୍ରଶଂସା, ଗର୍ବ ବା ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଏହି କାମ କରେ, ତେବେ ତାହାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୂଲ୍ୟ କମିଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରେ, ତେବେ ତାହା ତା’ର ମନକୁ ପବିତ୍ର କରେ ।

୧. ପରମେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର !

ଏହା ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ ଯେ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତର ପରମ ନିୟନ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱର । ଆମେ ଯାହାକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବୁଛୁ, ସେସବୁ ବାସ୍ତବରେ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି । ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି, ପଦବୀ ଓ ଶକ୍ତି ମଣିଷକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମିଳିଥାଏ । ତେଣୁ ଏହାକୁ ନେଇ ଅହଂକାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ମଣିଷ ନିଜକୁ ସବୁକିଛିର ମାଲିକ ଭାବିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ନିୟମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଶିଖିବା ଦରକାର ।

୧. ପରମେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ପରମ ମିତ୍ର !

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ପରମେଶ୍ୱର କେବଳ ଜଗତର ମାଲିକ ନୁହନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ପରମ ମିତ୍ର ମଧ୍ୟ । ମଣିଷ ନିଜ ଜୀବନରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଏକାକୀ ଅନୁଭବ କରେ । ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ସେ ଭାବେ ଯେ ତା’ର କେହି ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ନାହାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଯାହାର ଦୃଢ଼ ଭରସା ରହିଛି, ସେ ଜାଣେ ଯେ ପରମେଶ୍ୱର ସଦା ସର୍ବଦା ତା’ର ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି । ଏହି ଭରସା ତା’ ମନରେ ସାହସ ଓ ଆଶା ଜାଗ୍ରତ କରେ ।

୧. ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିବା ହିଁ ଶାନ୍ତିର ପଥ !

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟାର ପରମ ଭୋକ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ମିତ୍ର ବୋଲି ଜାଣିପାରେ, ସେ ପ୍ରକୃତ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ । ଏହି ଜ୍ଞାନ କେବଳ ମୁଖରେ କହିବାର ବିଷୟ ନୁହେଁ । ଏହାକୁ ହୃଦୟରେ ଗ୍ରହଣ କରି ଜୀବନରେ ପାଳନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ନିଜର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରେ, ତା’ର ମନରୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହେବାକୁ ଲାଗେ ।

୧. ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଓ ଭକ୍ତିର ମିଳନ !

ଏହି ଶିକ୍ଷା ଆମକୁ ଜଣାଏ ଯେ କର୍ମ ଓ ଭକ୍ତି ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ । ଜଣେ ମଣିଷ ନିଜର ପରିବାର ପାଇଁ କାମ କରିପାରେ, ସମାଜର ସେବା କରିପାରେ ଏବଂ ନିଜର ବୃତ୍ତିଗତ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରିପାରେ । ଯଦି ସେ ଏହି ସମସ୍ତ କାମକୁ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଓ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ କରେ, ତେବେ ସେହି କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜା ହୋଇପାରେ । ଏଥିପାଇଁ ସବୁବେଳେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ । ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସଚ୍ଚୋଟତାର ସହିତ ପାଳନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିର ଏକ ରୂପ ।

୧. ଅହଂକାର ନୁହେଁ, ସମର୍ପଣ ହେଉ ଜୀବନର ଆଧାର !

ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ନିଜର ସଫଳତାକୁ କେବଳ ନିଜର ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତିର ଫଳ ବୋଲି ଭାବେ, ସେତେବେଳେ ତା’ ମନରେ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ନିଏ । କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିଜର ପରିଶ୍ରମ ସହିତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରେ, ସେ ନମ୍ର ରହିପାରେ । ନମ୍ରତା ମଣିଷକୁ ଅଧିକ ମହାନ କରେ । ନିଜର କାମ କରିବା, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଫଳକୁ ନେଇ ଅହଂକାର ନକରିବା ହେଉଛି ଗୀତାର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ।

୧. ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିବା !

ପରମେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ପରମ ମିତ୍ର ବୋଲି ଯେଉଁ ମଣିଷ ବୁଝିପାରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା ଓ ମୈତ୍ରୀର ଭାବ ରଖେ । ସେ କାହାର ଅମଙ୍ଗଳ ଚାହେଁ ନାହିଁ । ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ଦେଖି ତା’ର ମନରେ ସହାନୁଭୂତି ଜାଗେ । ଏହିପରି ମଣିଷ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାମ କରେ । ଏହି ଭାବନା ମାନବ ଜୀବନକୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ ।

୧. ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା !

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବୁଝାଇଛନ୍ତି ଯେ କେବଳ ବାହ୍ୟ ରୂପରେ ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରିବା ହିଁ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନୁହେଁ । ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବା ସହିତ ମନରୁ ଅହଂକାର, ଲୋଭ ଓ କର୍ମଫଳର ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିବା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ କର୍ମଯୋଗ । ଜ୍ଞାନ, ଆତ୍ମସଂଯମ, ସମଦର୍ଶିତା, ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ମଣିଷକୁ ଶାନ୍ତିର ପଥରେ ନେଇଯାଏ । ଏହି ଶିକ୍ଷା କେବଳ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ମଣିଷଙ୍କ ଜୀବନ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।

୧. ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରବେଶ – ଧ୍ୟାନଯୋଗର ଶିକ୍ଷା !

ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ଶାନ୍ତିର ଆଧାର ବୁଝାଇଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା ଓ ନିଜ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିବାର ଉପାୟ ବିଷୟରେ କହିବେ । ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏହି ଶିକ୍ଷାକୁ ଧ୍ୟାନଯୋଗ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଏଠାରେ ଆମେ ଜାଣିବା ଯେ ମନ ମଣିଷର ବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ତାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ହିଁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପାହାଚ ।

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *