ଦ୍ୱାରକାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ!

ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ଗଦ୍ୟରେ!

ଭାଗ – ୨୨ : ଦ୍ୱାରକାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ!

ଲେଖକ : ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର MA, LLB, IRS (Retired)

୧. ଦ୍ୱାରକା ଅଭିମୁଖେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯାତ୍ରା!

ହସ୍ତିନାପୁରରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜର ପ୍ରିୟ ନଗରୀ ଦ୍ୱାରକା ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କଲେ । ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ ଅର୍ଜୁନ, ଉଦ୍ଧବ ଓ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ପରି ପ୍ରିୟ ସହଚରମାନେ । ରଥ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲା । ରାସ୍ତାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାତ୍ରା ଚାଲିଥିଲା ।

ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯାଉଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହେଉଥିଲେ । କେହି ତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ, କେହି ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରୁଥିଲେ । କେହି ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ମହାନ ଯୋଦ୍ଧା ଭାବରେ ଜାଣୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ତାଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଥିଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ।

୨. ଦ୍ୱାରକାବାସୀଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା!

ଏପଟେ ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନକୁ ନେଇ ଆନନ୍ଦର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିଜର ପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଥିଲେ ।

ମାଆ ନିଜ ପୁଅ ଘରକୁ ଫେରିବ ବୋଲି ଶୁଣିଲେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ନିଜର ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।

ନଗରୀର ରାସ୍ତାଘାଟ ସଜାଗଲା । ଘରଦ୍ୱାରକୁ ସୁନ୍ଦର କରାଗଲା । ମଙ୍ଗଳର ଚିହ୍ନ ରଖାଗଲା । ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ଆଶା ଥିଲା—କେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣ ଆସି ପହଞ୍ଚିବେ !

ସେମାନେ ଭାବୁଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ଆମ ଜୀବନ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଆମ ମନକୁ ଶାନ୍ତି ଦିଏ, ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ କେବେ ମିଳିବ !

୩. ଦୂରରୁ ଦେଖାଗଲା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥ!

ଶେଷରେ ସେହି ଅପେକ୍ଷାର ଅନ୍ତ ହେଲା । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ତାଙ୍କ ଆଗମନର ଖବର ନଗରୀରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବାମାତ୍ରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା ।

ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କାମ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ । ବୃଦ୍ଧମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଆସିଲେ । ନାରୀମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଉପଚାର ନେଇ ଆସିଲେ । ଯୁବକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲସିତ ହେଲେ । ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପରିବାରର ବଡ଼ମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେତେବେଳେ ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମିଗଲା । ଚାରିଆଡ଼େ ଆନନ୍ଦ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉତ୍ସାହର ପରିବେଶ ଦେଖାଗଲା ।

ଏହା କେବଳ ଜଣେ ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିବା ଘଟଣା ନଥିଲା । ଦ୍ୱାରକାବାସୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଏହା ଥିଲା ପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ ପୁନର୍ମିଳନର ମହାନ ଉତ୍ସବ ।

୪. ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଭରିଗଲା!

ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜ ନିଜ ଭାବରେ ସ୍ନେହ ପ୍ରକାଶ କଲେ । କେହି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । କେହି ହାତ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲେ । କେହି ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଜାଗିଲା ।

ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବଳ ଆଖିରେ ଦେଖିବା ନୁହେଁ । ଏହା ହୃଦୟର ଏକ ଅନୁଭୂତି । ଯେତେବେଳେ ମନରେ ପ୍ରେମ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭକ୍ତି ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ମରଣ ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇପାରେ ।

ଦ୍ୱାରକାବାସୀଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଆମକୁ ଏହି କଥା ବୁଝାଏ ଯେ, ଭଗବାନଙ୍କ ସହିତ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଭୟ ବା ଔପଚାରିକତାର ନୁହେଁ । ଏହା ପ୍ରେମର ସମ୍ପର୍କ । ଏହା ଆଶ୍ରୟର ସମ୍ପର୍କ । ଏହା ହୃଦୟର ସମ୍ପର୍କ ।

୫. ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହିମା!

ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କେବଳ ଜଣେ ବୀର ଭାବରେ ଦେଖୁ ନଥିଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି, ଦୟା ଓ ମହିମା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ସେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିଲେ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଓ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଦେଉଥିଲେ ।

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାରଥି ହୋଇଥିଲେ । ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଥିଲେ । ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱାରକାବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଥିଲେ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସ୍ନେହର କେନ୍ଦ୍ର ।

ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ସେମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱାଭାବିକ ଥିଲା । ଯେଉଁ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଥାଏ, ସେହି ହୃଦୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ ।

୬. ଏହି କାହାଣୀରୁ ଆମେ କ’ଣ ଶିଖିବା!

[ଆମର ସରଳ ବ୍ୟାଖ୍ୟା]

ପ୍ରିୟ ପାଠକ, ଏହି କାହାଣୀ ଆମକୁ ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ । ଆମେ ଯଦି କାହାକୁ ହୃଦୟରୁ ଭଲ ପାଉ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ । ଯଦି ଆମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇବା ଶିଖିବା, ତେବେ ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଆମ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବ ।

ଭକ୍ତିର ଅର୍ଥ କେବଳ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ନୁହେଁ । ଭକ୍ତିର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ହୃଦୟକୁ ନିର୍ମଳ କରିବା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରିବା, ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସଚ୍ଚୋଟ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ।

ଆମେ ଯଦି ପ୍ରତିଦିନ କିଛି ସମୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା, ନିଜର ଭୁଲକୁ ବୁଝିବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେବା, ତେବେ ଆମ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିର ଆଲୋକ ବଢ଼ିବ ।

୭. ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରାର୍ଥନା!

[ଆମର ଭକ୍ତିମୟ ପ୍ରାର୍ଥନା — ଏହା ମୂଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତର ପଦ ନୁହେଁ ।]

ହେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ !

ଦ୍ୱାରକାବାସୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ତୁମ ପ୍ରତି ଯେପରି ପ୍ରେମ ଥିଲା, ଆମ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଭକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ କର ।

ଆମେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା । ସୁଖ ପାଇଲେ ତୁମକୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଦେବା । ଆମ ମନରୁ ଗର୍ବ, ଈର୍ଷା ଓ ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କରିଦିଅ । ଆମକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଓ ଦୟା ରଖିବାକୁ ଶିଖାଅ ।

ହେ ଗୋପାଳ ! ଆମେ ତୁମକୁ ଦେଖିନଥାଇ ପାରୁ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ନାମ ସ୍ମରଣ କରି ଆମ ହୃଦୟକୁ ପବିତ୍ର କରିବାର ଶକ୍ତି ଦିଅ । ଆମର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମରେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ଦୟା ରହୁ ।

ଜୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ । ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ ।

୮. ମୂଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତର ସନ୍ଦର୍ଭ!

ଏହି ଭାଗଟି ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ, ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧ, ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଂଶ ଓ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ ଆଧାରରେ କାହାଣୀ ଶୈଳୀରେ ଲେଖାଯାଇଛି । ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ହସ୍ତିନାପୁରରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଓ ଦ୍ୱାରକା ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରାର ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦ୍ୱାରକାରେ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ସ୍ୱାଗତର କଥା ଆଗକୁ ବଢ଼େ ।

ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗଦ୍ୟଟି ମୂଳ ଭାଗବତର କାହାଣୀକୁ ସରଳ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ରଚିତ । ଭକ୍ତିମୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାଗୁଡ଼ିକ ଲେଖକଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ରଚନା; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ମୂଳ ପଦ ବୋଲି ଧରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

ମୂଳ ଗ୍ରନ୍ଥ: ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରେ ଉପଲବ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ — ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧ ।

ଆଗାମୀ ଭାଗ – ୨୩ : ଦ୍ୱାରକାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହପ୍ରବେଶ, ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ନଗରୀର ଆନନ୍ଦ ।