ନୂଆଁଖାଇର୍ ଡାକ୍ : ସ୍କ୍ରିନ୍ର ଚେହେରା ଆର୍ ମାଟିର୍ ବାସ୍ନା
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀର ଠିକ୍ ଆଗ ଦିନ। ସମ୍ବଲପୁର ସହରର ଉପକଣ୍ଠରେ ଥିବା ପୁରୁଣା ବସନ୍ତପୁର ଗାଁ। ଚାରିଆଡ଼େ ସବୁଜ ଧାନ କ୍ଷେତର ତରଙ୍ଗ, ଫୁଲି ଉଠିଥିବା ଧାନ ଶିଉଳିର ମହକ ଆଉ ପବନରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆତ୍ମୀୟତାର ଶିହରଣ। କାଲି ମାଁ ସମଲେଇଙ୍କ ପୀଠରେ ନବାନ୍ନ ଲାଗିବ। କାଲି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଗଣପର୍ବ ତଥା ସମଗ୍ର ଉତ୍କଳ ଭୂମିର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷି-ଭିତ୍ତିକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସବ—ପବିତ୍ର ‘ନୂଆଁଖାଇ’।
ପୁରୁଣା ଚାଳଛପର ମାଟିଘର ଆଗରେ ଥିବା ଖଳାବାଡ଼ିରେ ଗୋବର ଲିପା ଚାଲିଥିଲା। ପିଣ୍ଡା ଉପରେ ବସିଥିଲେ ଅଠସ୍ତରୀ ବର୍ଷର ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦାଦା। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଏକ ପୁରୁଣା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍। ଚଷମାର ତଳପଟେ ସେ ବାରମ୍ବାର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଆଉ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ମେସେଜ୍କୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ପାଖରେ କୁଲା ଧରି ନୂଆ କୁରେଇ ପତ୍ର ପୋଛୁଥିଲେ ତାଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ କୌଶଲ୍ୟା ଦେଈ। ପଚାଶ ବର୍ଷର ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନ ପରେ ବି ଦୁହିଁଙ୍କ ଭିତରେ ସେହି ପୁରୁଣା ମଜାଳିଆ ପ୍ରେମ ଓ ମାନ-ଅଭିମାନର ଅମୃତ ଟିକିଏ ହେଲେ ଊଣା ହୋଇନି।
“ହଇହେ, ଶୁଣୁଛ? କାଲି ସକାଳ ୯ଟା ୩୫ରେ ମାଁ ସମଲେଇଙ୍କ ନବାନ୍ନ ଲଗ୍ନ। ତୁମ ରାୟପୁର ଆଉ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର ବଡ଼ ବାବୁମାନେ କେତେବେଳେ ପହଞ୍ଚିବେ କିଛି ଖବର ମିଳିଲା କି?” କୌଶଲ୍ୟା ଦେଈ ପଚାରିଲେ। ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଆଶା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆଖିରେ ଥିଲା ଏକ ଅଜଣା ଶଙ୍କା।
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦାଦା ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ପକାଇ କହିଲେ, “କାହାର ଟ୍ରେନ୍ ଟିକେଟ୍ କନଫର୍ମ ହେଉନି ତ ଆଉ କାହାର କମ୍ପାନୀରେ କ୍ଲାଏଣ୍ଟ ମିଟିଂ! ବଡ଼ ପୁଅ ଅବିନାଶ କହୁଛି ଅଫିସ୍ରୁ ଛୁଟି ମିଳୁନି, ଆଉ ସାନ ପୁଅ ସୁମନ୍ତ କହୁଛି ବାପା, ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟିକେଟ୍ ବହୁତ ଦାମ୍, ଆମେ ଭିଡିଓ କଲ୍ରେ ନୂଆଁଖାଇ ଭେଟଘାଟ୍ କରିନେବା! କଥାଟା ଶୁଣିଲୁ ତ ବୁଢ଼ୀ? ଏବେ ପିଲାମାନେ ମୋବାଇଲ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରି ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବେ!”
କୌଶଲ୍ୟା ଦେଈଙ୍କ ହାତରୁ ପତ୍ର ତଳକୁ ଖସିପଡ଼ିଲା। ଆଖିରୁ ଲୁହ ଧାରେ ନିଗିଡ଼ି ପଡ଼ିଲା। “ଇ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ନୁହେଁ ଗୋ, ଇଟା ଆମର୍ କୁରୁଟୁମ୍ (ପରିବାର)କୁ ଅଲଗା କରିଦେଉଥିବା ଗୋଟେ ଯନ୍ତ୍ର। ବର୍ଷକେ ଥରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ନୂଆ ଧାନର ଚୂଡ଼ାଘଷା, ଖିରି ଖାଇବା କଥା। ଆମେ କ’ଣ କାଲି ଏକଲା ଏ ଖଳାରେ ବସି ନବାନ୍ନ ଖାଏମା?”
ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ ଘର ଭିତରୁ ବାହାରି ଆସିଲା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ବଡ଼ଝିଅର ପୁଅ, କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷର କଲେଜ ପଢୁଆ ନାତି ରୋହିତ। ସେ କାନରେ ହେଡ୍ଫୋନ୍ ଲଗାଇ ରୀଲ୍ ଦେଖୁଥିଲା। ଜେଜେଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ସେ ହସି ହସି କହିଲା, “ଜେଜେବାପା! ତୁମେ ଏତେ ଇମୋସନାଲ କାହିଁକି ହେଉଛ? ତୁମ ଜମାନାରେ ଯୋଗାଯୋଗର କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ବର୍ଷକେ ଥରେ ମୁହଁ ଦେଖାଦେଖି ହେବାକୁ ପର୍ବପର୍ବାଣି କରୁଥିଲେ। ଏବେ ତ ୫-ଜି ଯୁଗ! ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ଭିଡିଓ କଲ୍ରେ କଥା ହେଉଛୁ। ମାମୁ ଆଉ ମାଇଁମାନେ ସେଠି ଥାଇ ବି ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ। ତୁମେ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଉପରେ ହାତ ରଖି ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଦେବ, ସେମାନେ ଫୋନ୍ ଧରି ଜୁହାର ହୋଇଯିବେ। ଏଥିରେ ଏତେ ବାହାସ୍ଫୋଟ ମାରିବାର କ’ଣ ଅଛି?”
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦାଦାଙ୍କ ଦେହ ରାଗ ଓ ଅପମାନରେ ଥରିଉଠିଲା। ସେ ଉଠି ଛିଡ଼ା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଭିତରର ପାରମ୍ପରିକ ଅଭିମାନ ଗର୍ଜି ଉଠିଲା, “ଚୁପ୍ କର୍ ରୋହିତ୍! ତୁଇ କାଁ ବୁଝ୍ବୁ ନୂଆଁଖାଇର୍ ମହତ୍ତ୍ୱ? ତୁମେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପିଢ଼ିର ପିଲାମାନେ ସମ୍ପର୍କକୁ ୱାଇ-ଫାଇର ରେଞ୍ଜ୍ ଭାବିନେଇଛ! ନୂଆଁଖାଇ କେବଳ ଚାଉଳ ଗିଳିବାର ପର୍ବ ନୁହେଁ। ଏହା ଏ ମାଟିର, ଏ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଭିମାନ ଆଉ ଏକତାର ପ୍ରତୀକ!”
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦାଦାଙ୍କ ସେହି ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଏକ ଅଲୌକିକ ଦରଦ ଥିଲା। ସେ ବୁଝାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ—ନୂଆଁଖାଇ କେବଳ ଖାଇବାର ପର୍ବ ନୁହେଁ। କୃଷକ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତି ମାତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ତାର ପ୍ରଥମ ଶସ୍ୟ ଅମଳ କରେ, ସେ ସେହି ଅନ୍ନକୁ ନିଜର ଅହଙ୍କାର ନଭାବି ପ୍ରଥମେ ଇଷ୍ଟଦେବୀ ମାଁ ସମଲେଇ, ମାଁ ପାଟଣେଶ୍ୱରୀ, ମାଁ ସୁରେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଚରଣରେ ସମର୍ପଣ କରେ। ତା’ପରେ ପରିବାରର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ଏକାଠି ବସି, ଗୋଟିଏ ଛାତ ତଳେ, କୁରେଇ ପତ୍ରରେ ସେହି ନବାନ୍ନ ପ୍ରସାଦ ପାଇଥାନ୍ତି।
“ଜାଣିଛୁ ରୋହିତ,” ଦାଦାଙ୍କ ଆଖି ଛଳଛଳ ହୋଇଉଠିଲା, “ନୂଆଁଖାଇ ଭେଟଘାଟ୍ରେ ସାନମାନେ ବଡ଼ଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଛୁଇଁ ‘ଜୁହାର’ କରନ୍ତି। ବଡ଼ମାନେ ଛାତିରେ ଆଉଜାଇ ଧରି କହନ୍ତି—’ନୂଆଁଖାଇ ଜୁହାର, ବଞ୍ଚି ରହ, ଆୟୁଷ ବଢ଼ୁ।’ ସମବୟସୀମାନେ କୋଳାକୋଳି ହୁଅନ୍ତି। ପୁରୁଣା ବର୍ଷର ଯେତେ ରାଗ, ରୁଷା, ତିକ୍ତତା, ମନମାଳିନ୍ୟ ଥାଏ, ସବୁ କୋଳାକୋଳି ଭିତରେ ପାଣି ହୋଇଯାଏ। ତୋ ସେହି ମୋବାଇଲ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ କ’ଣ ଜେଜେମାର କୋଳର ଉଷ୍ମତା ଦେଇପାରିବ? ମୋ ପାଦର ଧୂଳି ନେଇ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇବାର ଶାନ୍ତି କ’ଣ ତୋ ଟଚ୍ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ମିଳିବ?”
ରୋହିତ ନୀରବ ହୋଇଗଲା। କିନ୍ତୁ ବାହାରେ ଥିବା ଅବିନାଶ ଆଉ ସୁମନ୍ତଙ୍କ ମନରେ ସେହି ସହରୀ ବ୍ୟସ୍ତତାର ଆଳ ହିଁ ବଡ଼ ଥିଲା। ସନ୍ଧ୍ୟା ହୋଇଆସିଲା। ଘରେ ଦୀପ ଜଳିଲା। ଅବିନାଶ ଭିଡିଓ କଲ୍ କଲା। ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ଦେଖାଗଲା ତାର ସୁନ୍ଦର ଫ୍ଲାଟ୍, ହାତରେ କଫି କପ୍। “ବାପା! ଆମେ କାଲି ସକାଳେ ଲାଇଭ୍ ଭିଡିଓ କଲ୍ କରିବୁ। ବୋହୂ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ି ଆଉ କୁର୍ତ୍ତା ପିନ୍ଧାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ। ତୁମେ ଆମକୁ ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ଦେଖି ନବାନ୍ନ ଖାଇନେବ।”
କୌଶଲ୍ୟା ଦେଈ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। କେବଳ ଲୁହପୋଛି ଅନ୍ଧାର ବାରଣ୍ଡାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦାଦା ଫୋନ୍ କାଟିଦେଲେ। ସେହି ରାତି ସାରା ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାଙ୍କ ଆଖିକୁ ନିଦ ଆସିଲାନି। ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରର ହାତ ଧରି ବସିରହିଲେ। ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟର ସେହି ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁଇଟି ହୃଦୟର ପ୍ରେମ ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଛାତିରେ କଣ୍ଟା ଭଳି ଫୁଟୁଥିଲା।
ସକାଳ ହେଲା। ମାଁ ସମଲେଇଙ୍କ ମନ୍ଦିରରୁ ତୋପ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା। ଶଙ୍ଖ, ଘଣ୍ଟର ମହାରବରେ ଆକାଶ ନିନାଦିତ ହେଲା। ନବାନ୍ନ ଲଗ୍ନ ସରିଲା। କୌଶଲ୍ୟା ଦେଈ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ନୂଆ ଧାନର ଚୂଡ଼ାଘଷା ଓ ଭୋଗ ଥାଳି ଧରି ଠାକୁର ଘରୁ ବାହାରିଲେ।
“ହଇହେ, ନିଅ, ଆମେ ଦୁହେଁ ହିଁ ମାଁଙ୍କ ନବାନ୍ନ ପାଇବା,” ସେ କ୍ଷୀଣ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ହଠାତ୍ ବାହାର ଦାଣ୍ଡରେ ଏକ ବଡ଼ ଗାଡ଼ିର ହର୍ଣ୍ଣ ବାଜିଲା। ତା’ ପଛକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଗାଡ଼ି!
ଦାଣ୍ଡ ଦୁଆର ଫିଟାଇ ରୋହିତ ଦୌଡ଼ିଗଲା। କୌଶଲ୍ୟା ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଚମକି ପଡ଼ି ବାହାରକୁ ଚାହିଁଲେ। ଗାଡ଼ିରୁ ଓହ୍ଲାଉଥିଲେ ଅବିନାଶ, ସୁମନ୍ତ, ଦୁଇ ବୋହୂ ଏବଂ ନାତିନାତୁଣୀମାନେ! ସମସ୍ତଙ୍କ ପିନ୍ଧନରେ ଝଲସୁଥିଲା ପାରମ୍ପରିକ ହାତବୁଣା ସମ୍ବଲପୁରୀ ପାଟବସ୍ତ୍ର।
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦାଦା ନିଜ ଆଖିକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। “ତୁମେମାନେ? ତୁମର ତ ଟ୍ରେନ୍ ନଥିଲା, ଅଫିସ୍ କାମ ଥିଲା?”
ଅବିନାଶ ଆସି ସିଧା ବାପା-ବୋଉଙ୍କ ପାଦତଳେ ଲୋଟିପଡ଼ିଲା। ତା’ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁଧାର ବୋହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଧୂଳିଧୂସରିତ ପାଦକୁ ଧୋଇଦେଲା। “ବାପା! ଆମକୁ କ୍ଷମା କରିଦିଅ। ଗତକାଲି ତୁମର ସେହି ଭଙ୍ଗା ସ୍ୱର ଆମ ହୃଦୟକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଥିଲା। ରୋହିତ ଆମକୁ ଫୋନ୍ କରି କହିଲା—ବାପା-ବୋଉ ରାତିସାରା ଶୋଇନାହାନ୍ତି। ଆମେ କାର୍ ଭଡ଼ା କରି ସାରା ରାତି ଗାଡ଼ି ଚଳାଇ ଧାଇଁ ଆସିଲୁ। ମୋବାଇଲ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ ମଣିଷର କଥା ପହଞ୍ଚାଇ ପାରେ, କିନ୍ତୁ ମାଟିର ମାୟା ଆଉ ବାପା-ବୋଉଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦର ସ୍ପର୍ଶ ଦେଇପାରେନାହିଁ।”
ସୁମନ୍ତ ଧାଇଁଆସି ବୋଉକୁ କୁଣ୍ଢାଇ ପକାଇଲା। ବୋହୂମାନେ ଆସି ଶାଶୁଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁଲେ। ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ—”ନୂଆଁଖାଇ ଜୁହାର! ନୂଆଁଖାଇ ଜୁହାର!”
ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରୋହିତର ଦେହର ସବୁ ରୋମ ଟାଙ୍କୁରି ଉଠିଲା। ତାର ଆଖିରୁ ଆପେ ଆପେ ଲୁହ ଖସିପଡ଼ିଲା। ସେ ବୁଝିପାରିଲା, ପରମ୍ପରା କେବଳ ପୁରୁଣା କାଳର ରୀତି ନୁହେଁ, ଏହା ହୃଦୟ ସହ ହୃଦୟକୁ ବାନ୍ଧି ରଖୁଥିବା ଅଦୃଶ୍ୟ ଅମୃତ ଡୋର।
ଖଳାବାଡ଼ିରେ କୁରେଇ ପତ୍ର ପଡ଼ିଲା। ସମସ୍ତ ପରିବାର ଏକାଠି ବସିଲେ। ନୂଆ ଧାନର ସେହି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରସାଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ପଡ଼ିବା ବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଆଖିରେ ଥିଲା ପରମ ଆନନ୍ଦର ଲୁହ। ଏହା ହିଁ ତ ନୂଆଁଖାଇ—ଯେଉଁଠି ଦୂରତା ହାରିଯାଏ, ସ୍ୱାର୍ଥ ତୁଚ୍ଛ ହୋଇଯାଏ, ଆଉ ବିଜୟୀ ହୁଏ ପବିତ୍ର ପାରିବାରିକ ସ୍ନେହ ଓ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ସଂସ୍କୃତି।