ତାଡ଼କା ବଧ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଲାଭ

ରାମାୟଣ ଗଦ୍ୟରେ – ଭାଗ ୬ -!

ତାଡ଼କା ବଧ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଲାଭ -!

ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର, MA, LLB, IRS (Retired)

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଯାତ୍ରା -!

ମହର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଯୋଧ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ । ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କ ମନରେ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିଲା । ସେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବାକୁ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରୁଥିଲେ ।

ପଥରେ ସେମାନେ ସରଯୂ ନଦୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବିଶେଷ ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ । ସେହି ବିଦ୍ୟାର ନାମ ଥିଲା ‘ବଳା’ ଓ ‘ଅତିବଳା’ । ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡରେ ଏହି ବିଦ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି, ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ସହନଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ଋଷି ବୁଝାଇଥିଲେ ।

ଏହି ଘଟଣା ଆମକୁ ଏକ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ । ଜୀବନରେ କେବଳ ଶାରୀରିକ ଶକ୍ତି ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ଜ୍ଞାନ, ଆତ୍ମସଂଯମ, ଗୁରୁଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ । ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ, ସେହି ଶକ୍ତି ମାନବ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ କରେ ।

ତାଡ଼କା ବନରେ ପ୍ରବେଶ -!

କିଛି ଦୂର ଯିବା ପରେ ସେମାନେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେହି ବନରେ ତାଡ଼କା ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସୀ ରହୁଥିଲା । ତାହାର ଉପଦ୍ରବରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ । ଋଷିମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା କରିପାରୁ ନଥିଲେ ।

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ତାଡ଼କାର ଅତ୍ୟାଚାର ବିଷୟରେ କହିଲେ । ସେ ରାମଙ୍କୁ ତାହାର ଉପଦ୍ରବରୁ ବନକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ । କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ମନରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା । ତାଡ଼କା ଜଣେ ନାରୀ । ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ କି ନୁହେଁ, ଏହା ନେଇ ରାମ ଚିନ୍ତା କଲେ । ଏହା ତାଙ୍କ ହୃଦୟର କରୁଣା ଓ ଧର୍ମବୋଧକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ । ରାମ ଅନ୍ଧଭାବରେ ହିଂସା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ ନଥିଲେ । ସେ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ।

ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ରାମଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ -!

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ, ଜଣେ ରାଜକୁମାରଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ପରିବାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ନୁହେଁ । ନିରୀହ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାରରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ । ଯେତେବେଳେ କେହି ନିଜର ଶକ୍ତି ବଳରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଦୁଃଖମୟ କରେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଅତ୍ୟାଚାରକୁ ରୋକିବା ଆବଶ୍ୟକ । ରାମ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ । ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ କରୁଣାର ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟାୟକୁ ସହିବା ନୁହେଁ । ପ୍ରକୃତ କରୁଣା ହେଉଛି ନିରୀହଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟକାରୀର ଅତ୍ୟାଚାରକୁ ରୋକିବା ।

ଏହିଠାରେ ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ରର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ଦେଖାଯାଏ । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାର ତାଙ୍କ ମନରେ ନଥିଲା । ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ମାନିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମର ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନିଜ ମନରେ ବିଚାର କଲେ ।

ତାଡ଼କା ବଧ -!

ତାଡ଼କା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲା । ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା । ରାମ ପ୍ରଥମେ ତାହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ । କିନ୍ତୁ ତାଡ଼କାର ଆକ୍ରମଣ ଥମିଲା ନାହିଁ । ଶେଷରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ଧର୍ମରକ୍ଷାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁରୁ ବାଣ ଛାଡ଼ି ତାଡ଼କାକୁ ବଧ କଲେ । ତାଡ଼କାର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବନରେ ଭୟର ପରିବେଶ ଦୂର ହେଲା । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କ ସାହସ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ । ସେ ରାମଙ୍କୁ ଆହୁରି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ । ଏହି ଘଟଣାରୁ ଆମେ ବୁଝିପାରୁ ଯେ, ଧର୍ମରକ୍ଷା କେବଳ ପୂଜାପାଠ କିମ୍ବା ଧାର୍ମିକ କଥା କହିବାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ । ଯେଉଁଠାରେ ନିରୀହ ଲୋକ ଭୟ ଓ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଜୀବନ କାଟୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟ ଧର୍ମର ଏକ ଅଂଶ ।

ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଓ ଗୁରୁକୃପା -!

ତାଡ଼କା ବଧ ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କଲେ । ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅଧର୍ମର ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଥିଲା । ଏଠାରେ ଗୁରୁକୃପାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟକୁ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର କିପରି କରିବାକୁ ହୁଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଶିଖାନ୍ତି । ଶକ୍ତି ସହିତ ବିବେକ ନଥିଲେ ଶକ୍ତି ବିପଦର କାରଣ ହୋଇପାରେ । କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତି ସହିତ ଧର୍ମ ଓ ସଂଯମ ରହିଲେ ତାହା ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ କରେ । ରାମଙ୍କ ଜୀବନର ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆମକୁ ଆଉ ଏକ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ । ଜୀବନରେ ଯେତେ ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶିଖିବାର ଆଗ୍ରହ ରଖିବା ଉଚିତ । ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଭବ ମଣିଷକୁ ଉଚ୍ଚ କରେ, କିନ୍ତୁ ବିନୟ ତାକୁ ମହାନ କରେ ।

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ଯାହା ବର୍ଣ୍ଣିତ -!

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଯାତ୍ରା, ବଳା ଓ ଅତିବଳା ବିଦ୍ୟାର ଉପଦେଶ, ତାଡ଼କା ବନର ବର୍ଣ୍ଣନା, ତାଡ଼କା ବଧ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନର ପ୍ରସଙ୍ଗ ରହିଛି । ତାଡ଼କାକୁ ବଧ କରିବା ବିଷୟରେ ରାମଙ୍କ ମନରେ ନାରୀବଧ ସମ୍ପର୍କିତ ଦ୍ୱିଧା ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି କାହାଣୀର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ।

ଏହି ଘଟଣାରୁ ଆମ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା -!

ଏହି କାହାଣୀର ମୂଳ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି—ଦୟା ଓ ଧର୍ମ ପରସ୍ପରର ବିରୋଧୀ ନୁହନ୍ତି । ଦୟା ଆମକୁ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ବୁଝିବାକୁ ଶିଖାଏ, ଆଉ ଧର୍ମ ଆମକୁ ସେହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଠିକ୍ କାମ କରିବାର ସାହସ ଦିଏ । ଆମେ ଯଦି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ନାମ ଜପ କରିବା ସହିତ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନରେ ଆଣିବା ଉଚିତ । ସତ୍ୟ କହିବା, ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ଅନ୍ୟାୟକୁ ସମର୍ଥନ ନ କରିବା ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅପବ୍ୟବହାର ନ କରିବା—ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ରାମଙ୍କ ଜୀବନରୁ ମିଳୁଥିବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଶିକ୍ଷା । ପ୍ରକୃତ ଭକ୍ତି କେବଳ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବା ନୁହେଁ । ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଅନୁସାରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଗଢ଼ିବା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ।

ଆଗାମୀ ଭାଗରେ -!

ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରକ୍ଷା ପାଇଁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁଙ୍କ ଉପଦ୍ରବ ଏବଂ ରାମ କିପରି ଋଷିମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଲେ, ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ ।