ଶ୍ରୀମତୀ ସତ୍ୟଭାମା ମିଶ୍ରଙ୍କ ଜୀବନ ଇତିହାସ
ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର
ଅଧ୍ୟାୟ – ୪
ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ମଝିରେ ଦୁଃଖର ଏକ ଛୋଟ ଘର:
କାଶୀ ଜଗନ୍ନାଥପୁର ଗ୍ରାମରେ ବାବାଜୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଘରର ଦୁଆର ଅତିକ୍ରମ କରି ଯେତେବେଳେ ଯୁବତୀ ସତ୍ୟଭାମା ପ୍ରଥମେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେହି ଦିନ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ମନରେ ଥିଲା ଅନେକ ସ୍ୱପ୍ନ, କିନ୍ତୁ ନିୟତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଏକ କଣ୍ଟକାକୀର୍ଣ୍ଣ ପଥ ଲେଖି ରଖିଥିଲ ।
ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ କାଶୀ ଜଗନ୍ନାଥପୁର ଆକାରରେ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଅତୁଳନୀୟ ଥିଲା । ନଦୀ ର କଳକଳ ଧ୍ୱନି, ସକାଳର ଶଙ୍ଖନାଦ, ମନ୍ଦିରର ଘଣ୍ଟି ଓ ବେଦମନ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଚାରଣ ଗ୍ରାମର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାରେ ଭରି ଦେଉଥିଲା ।
ଏହା ଥିଲା ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାସନ, ଯାହା ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ପବିତ୍ର ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ପଣ୍ଡିତ ସଭା ସହ ସମ୍ବଦ୍ଧ ଥିଲା । ଏଠାକାର ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କର ମତାମତ ଧର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନରେ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିଲା ।
ଏହି ଗ୍ରାମର ଏକ ବିଶେଷ ପରମ୍ପରା ଥିଲା—ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ମା’ ଦୁର୍ଗା ଓ ପ୍ରଭୁ ମାଧବଙ୍କୁ ଏକାସଙ୍ଗେ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା । ଏହା ଶକ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁତତ୍ତ୍ୱର ଅଭିନ୍ନତାର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା ।
ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁଖରେ ଏକ ପୁରାତନ କଥା ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା ଯେ ଗଜପତି ମହାରାଜ ଧାର୍ମିକ ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ କାଶୀରୁ ବହୁ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେହି ସ୍ମୃତିରେ ଗ୍ରାମର ନାମ ହୋଇଥିଲା କାଶୀ ଜଗନ୍ନାଥପୁର ।
ଗ୍ରାମର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ପରିବାର ଧନ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ । ବିସ୍ତୃତ ଚାଷଜମି, ଧାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମାର, ଗୋଧନ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୃଦ୍ଧିର ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଘର ଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନୀରବରେ ବାସ କରୁଥିଲା ।
ସେହି ଘରଟି ଥିଲା ବାବାଜୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ । ଦୁର୍ଘଟଣା ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଅକ୍ଷମ କରିଦେଇଥିଲା, ଆଉ ଆର୍ଥିକ ଭିତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥିଲା । ଚାରିପାଖରେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଘରେ ଥିଲା କେବଳ ଭକ୍ତି, ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ।
ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସତ୍ୟଭାମା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟରେ ଚାଲୁଥିବା ଦେଖୁଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଦକ୍ଷେପ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଥିଲା । ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ନିଜେ ବହନ କରିବାକୁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା କେବଳ ନିରବ ସେବା ଓ ଅସୀମ ସ୍ନେହ ।
ଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମତା ସତ୍ତ୍ୱେ ବାବାଜୀ ମିଶ୍ର ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରାଜପୁରୋହିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ । ସେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପୁରୀ ଯାଇ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପରେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ସହ ବସୁଥିଲେ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଆଲୋଚନାରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ ।
ବାହାର ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ସେ ସମ୍ମାନିତ ରାଜପୁରୋହିତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟଭାମା ଜାଣୁଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯାତ୍ରା ପଛରେ କେତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ସଂଘର୍ଷ ଲୁଚି ରହିଛି ।
ତାଙ୍କ ବିଧବା ଭଉଣୀ ନିଶାମଣି ମଧ୍ୟ ସେହି ଗ୍ରାମରେ ରହୁଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ହୃଦୟରେ ଚାପି ରଖି ଜୀବନ ଚଳାଉଥିଲେ । ଦୁଇଜଣ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିରବ ବୁଝାମଣା ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା—ଯାହାକୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ହିଁ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।
ଧୀରେ ଧୀରେ ସତ୍ୟଭାମା ଗ୍ରାମର ରୀତିନୀତି ଶିଖିଲେ, ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ସେବା କଲେ ଏବଂ କୌଣସି ଅଭିଯୋଗ ବିନା ନିଜ ଘରର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠାର ସହ କରିଚାଲିଲେ ।
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଭାର୍ଗବୀ ନଦୀ ଉପରେ ଅସ୍ତମିତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଲାଲ ଆଲୋକ ପଡ଼ିଲେ ସେ ନୀରବରେ ଘର ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇ ଦୂରକୁ ଚାହିଁ ରହୁଥିଲେ । ଚାରିପାଖର ସମ୍ପନ୍ନ ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି କେବେ ଈର୍ଷ୍ୟା କରୁନଥିଲେ । ସେ କେବଳ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ—“ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୋତେ ଏହି ପରିବାରର ସେବା କରିବାର ଶକ୍ତି ଦିଅ” ।
ସେ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ ଏହି ନିରବ ତ୍ୟାଗ ହିଁ ଦିନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମହାନ ନାରୀରେ ପରିଣତ କରିବ ।
କାରଣ ଭଗବାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୁନା ଓ ରୂପାର ମୂଲ୍ୟ ନୁହେଁ, ମଣିଷର ହୃଦୟରେ ସଞ୍ଚିତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ତ୍ୟାଗ ହିଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ପଦ ।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବାର୍ତ୍ତା
ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ କାହାଣୀ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ଘରର ମହତ୍ତ୍ୱ ତାହାର ଧନସମ୍ପତ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେଠାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ରହିଛି ।
ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱାସ ପରିସ୍ଥିତିଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଘର ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପାଲଟିଯାଏ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତ୍ୟାଗ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ଅର୍ପିତ ପୂଜା ହୋଇଯାଏ । ( କ୍ରମଶ…………… ……)