ଶ୍ରୀମତୀ ସତ୍ୟଭାମା ମିଶ୍ରଙ୍କ ଜୀବନ କାହାଣୀ
ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର
ଅଧ୍ୟାୟ – ୬
ଭକ୍ତିର ପଥିକା ଓ ନୀରବ ତ୍ୟାଗର ଜନନୀ :
୧୯୭୭ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ତଥା କଥିତ ଭଣଜା ତଥା ଜନ୍ମିତ ମଝିଆ ପୁଅ ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଧୀରେ ଧୀରେ ସୁଧୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା । ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖର ରାତ୍ରି ପରେ ଯେପରି ପ୍ରଭାତର ଆଲୋକ ଆସେ, ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଘରେ ଆଶାର ଦୀପ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା ।
୧୯୮୩ ମସିହାରେ ସେହି ଭଣଜା ( ମଝିଆ ପୁଅ ) ର ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ସତ୍ୟଭାମା ତାଙ୍କୁ କେବଳ ସୁଖୀ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ସେବାର ପଥରେ ଅଟଳ ରହିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ।
ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ଜୀବନର ସରଳତାକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିନଥିଲେ । ସାଧାରଣ ପୋଷାକ, ସରଳ ଆହାର ଓ ନିତ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ମରଣ—ଏହାହିଁ ଥିଲା ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପଦ ।
ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଥିଲା ଅପାର । ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ସେ ପୁରୀ ଯାଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ । ନୀଳଚକ୍ରକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିପଡ଼ୁଥିଲା । ସେ ସଦା ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ମୋହ ଓ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ କର । ମୋ ଜୀବନ ତୁମ ସ୍ମରଣରେ ବ୍ୟତୀତ ହେଉ” ।
ସେ କେବଳ ମନ୍ଦିରର ଭକ୍ତ ନୁହେଁ, ସମାଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷିକା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଗାଁ ସ୍କୁଲକୁ ଯାଇ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ରାମାୟଣ, ମହାଭାରତ, ଭାଗବତ ଓ ପୁରାଣର କାହାଣୀ ଶୁଣାଉଥିଲେ । ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ଚରିତ୍ର ବିନା ଶିକ୍ଷା ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ।
ତାଙ୍କ ଘର ଗାଁର ଧାର୍ମିକ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । ସୋମନାଥ ବ୍ରତ, ଦୁତି ବାମନ ପୂଜା, ସାବିତ୍ରୀ ବ୍ରତ, ଗଣେଶ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନୁଷ୍ଠାନ ସେ ନିଜେ ଆୟୋଜନ କରୁଥିଲେ । ଧନୀ ଓ ଗରିବ ମହିଳା ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ଭକ୍ତିର ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧିଯାଉଥିଲେ ।
ସମଗ୍ର ଭାରତର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ସେ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରୟାଗରାଜ, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ବୈଷ୍ଣୋଦେବୀ, ଅମୃତସର, ଦ୍ୱାରକା, କେଦାରନାଥ, ବଦ୍ରୀନାଥ, ଯମୁନୋତ୍ରୀ, ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ, ହରିଦ୍ୱାର, ଅମରନାଥ, କୈଳାସ, ରାମେଶ୍ୱରମ, ତିରୁପତି, ବୃନ୍ଦାବନ, ମଥୁରା, ଗଙ୍ଗାସାଗର, ଅଯୋଧ୍ୟା, ନୈମିଷାରଣ୍ୟ, ବୈଦ୍ୟନାଥ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ—ସବୁଠି ସେ ଭକ୍ତିର ଅଶ୍ରୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ ।
ଦୁଇଥର କୁମ୍ଭମେଳାରେ ପ୍ରୟାଗରାଜରେ ଏକମାସ ରହି ସାଧନା କରିଥିଲେ । ବାରଥର ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତିନିଥର ଏକମାସ ରହି ବ୍ରତ ଓ ଜପରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇଥିଲେ । ନିଜ ହାତରେ ଏକଲକ୍ଷ ବଳିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ ।
ସେ ସର୍ବଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦାନ ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତାର ପ୍ରକାଶ ।
ପ୍ରତିଦିନ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ରାମାୟଣ ଓ ମହାଭାରତ ସହ ଅନେକ ପୁରାଣ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆକାଂକ୍ଷା ଥିଲା—ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତି ।
ତଥାପି ପରିବାର ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ କେବେ କମିନଥିଲା । ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଓ ଚାପରେ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ଛୋଟ ପୁଅଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ସମସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟୟ ତାଙ୍କ ଭଣଜା ( ମଝିଆ ପୁଅ) ବହନ କରିଥିଲେ ।
ସେ ନିଜ ଭଣଜା ( ମଝିଆ ପୁଅ) କୁ ସଦା ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ ଯେ ନିଜ ଆୟ କମ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଭଉଣୀ, ବଡ଼ ଭାଇ ଓ ଛୋଟ ଭାଇଙ୍କୁ ସମୟ ସମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ । ସେହି ଉପଦେଶକୁ ସେ ଆଜୀବନ ପାଳନ କରିଥିଲେ ।
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ନିଜ ଜନ୍ମିତ ପୁଅକୁ ସେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ଭଣଜା ବୋଲି ମାନିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମଝିଆ ପୁଅ ଘରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଛୁତିକିଆ ପାଳନ କରିନଥିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ନିଶାମଣିଙ୍କ ପୁଅ ।
ସମ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନ୍ୟାୟ ଓ ତ୍ୟାଗର ଆଦର୍ଶକୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କରିଥିଲେ । ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କର ଅଧିକାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଂକ ମଝିଆ ପୁଅ ପରିବାରର ସମନ୍ୱୟ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ପଛକୁ ରଖିଥିଲେ । ତାଂକ ମଝିଆ ପୁଅ , ନିଶାମଣିଂକ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତୀ ତାଂକ ସାନ ଭାଇ କୁ ଦାନ କରି ଦେଇ ଥିଲେ ।
ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଜୀବନ ଆମକୁ ଶିଖାଏ—ଭକ୍ତି କେବଳ ପୂଜାରେ ନୁହେଁ, ତ୍ୟାଗରେ; ଧର୍ମ କେବଳ ମନ୍ଦିରରେ ନୁହେଁ, ପରିବାର ଓ ସମାଜର ସେବାରେ; ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପଦ ହେଉଛି ନିର୍ଲୋଭ ପ୍ରେମ ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ।
(କ୍ରମଶଃ)