ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଏକ କାହାଣୀ– ଭାଗ ୬୪

ମହାଭାରତ ଗଦ୍ୟରେ – ଭାଗ ୬୪

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଏକ କାହାଣୀ

ଲେଖକ – ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର

ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଯେ, ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଦ୍ଦୟ ପରୀକ୍ଷାରେ ରାଜା ନଳ ନିଜ ରାଜ୍ୟ, ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ହରାଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ । ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଏକା ଛାଡ଼ି ଯିବା ପରେ ତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ ନାଗରାଜ କର୍କୋଟକଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିଲା । କର୍କୋଟକ ତାଙ୍କୁ ଦଂଶନ କରି ତାଙ୍କର ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେବ ବୋଲି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇଥିଲେ ।

ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ନଳଙ୍କ ଜୀବନର ଆଉ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ।

ରାଜା ନଳ ଏବେ ଆଉ ନଳ ନୁହଁନ୍ତି ।

ସେ ହେବେ — ବାହୁକ ।

ଅଯୋଧ୍ୟା ଦିଗରେ ବାହୁକଙ୍କ ଯାତ୍ରା

କର୍କୋଟକଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ନଳ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅରଣ୍ୟପଥରେ ଚାଲିଲେ ।

ତାଙ୍କ ଦେହର ରୂପ ବଦଳିଯାଇଥିଲା ।

ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜସଭାର ଲୋକମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଉଥିଲେ, ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କେହି ମଧ୍ୟ ଅନୁମାନ କରିପାରୁନଥିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକଦିନ ନିଷଧର ସମ୍ରାଟ ଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ରୂପ ବଦଳିଥିଲା, ହୃଦୟ ନୁହେଁ ।

ତାଙ୍କ ମନରେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ମୃତି ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ଜାଗ୍ରତ ଥିଲା ।

ସେ ନିଜକୁ ପଚାରୁଥିଲେ,

“ଦମୟନ୍ତୀ ଏବେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ?”

“ସେ ନିରାପଦରେ ଅଛନ୍ତି ତ ?”

“ମୋତେ ଏକା ଛାଡ଼ି ଯିବାର ଅପରାଧ ପାଇଁ ସେ ମୋତେ କେବେ କ୍ଷମା କରିବେ କି ?”

ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ଭିତରୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ କର୍କୋଟକଙ୍କ କଥା ତାଙ୍କୁ ମନେ ପଡ଼ୁଥିଲା ।

“ଏହା ତୁମର ଶେଷ ନୁହେଁ । ତୁମର ଦୁଃଖ ଦିନେ ଶେଷ ହେବ ।”

ଏହି ଆଶାକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି ନଳ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ।

⸻

ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ

କିଛି ଦିନର କଠିନ ଯାତ୍ରା ପରେ ଦୂରରୁ ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀର ଦୃଶ୍ୟ ପଡ଼ିଲା ।

ସେ ସମୟରେ ଅଯୋଧ୍ୟା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ।

ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର, ସୁସଜ୍ଜିତ ଦ୍ୱାର, ବ୍ୟସ୍ତ ବଜାର, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜପଥ—ସବୁକିଛି ରାଜସମୃଦ୍ଧିର ପରିଚୟ ଦେଉଥିଲା ।

ନଳ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନଗରୀର ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଲେ ।

ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଅଜଣା ଭାବନା ଜାଗିଲା ।

“ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକଦିନ ଏପରି ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଥିଲି ।”

କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳିଲେ ।

ଅତୀତକୁ ଧରି ରଖିଲେ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଆଗେଇ ନେଇହେବ ନାହିଁ ।

ସେ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦିଗକୁ ଗଲେ ।

ରାଜା ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରାଜସଭା

ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜା ଥିଲେ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ।

ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ । ବିଶେଷକରି ଗଣନା, ଅକ୍ଷବିଦ୍ୟା ଓ ପାଶା ଖେଳର ଗୁପ୍ତ କୌଶଳରେ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପାରଦର୍ଶିତା ଥିଲା ।

ନଳ ରାଜସଭା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ନିଜକୁ ଜଣେ ରଥଚାଳକ ଭାବରେ ପରିଚୟ ଦେଲେ ।

“ମୋର ନାମ ବାହୁକ ।”

ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି କିଛିଟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ।

କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଥିବା ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ତାଙ୍କ ଚାଳଚଳନରେ ଥିବା ରାଜସିକ ଗମ୍ଭୀରତା ସେମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କଲା ।

ବାହୁକ କହିଲେ,

“ମୁଁ ଘୋଡ଼ା ଚିହ୍ନିପାରେ । ରଥ ଚାଳନାରେ ପାରଙ୍ଗତ । ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଗରେ ରଥ ଚଳାଇପାରେ । ଯୁଦ୍ଧରଥ ହେଉ କିମ୍ବା ରାଜକୀୟ ଯାତ୍ରା—ମୁଁ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ ।”

ରାଜା ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କ କଥା ପହଞ୍ଚିଲା ।

ରାଜା ବାହୁକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ।

ସେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।

ବାହୁକଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ସାଧାରଣ ରଥଚାଳକ ନୁହେଁ ।

⸻

ବାହୁକଙ୍କ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭା

ରାଜା ପଚାରିଲେ,

“ତୁମେ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ କେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୌଡ଼ାଇପାରିବ ?”

ବାହୁକ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ,

“ମହାରାଜ, ଯେଉଁ ଘୋଡ଼ା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଖିରେ ଦୁର୍ବଳ ଦେଖାଯାଏ, ମୁଁ ତାହାର ଶକ୍ତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବୁଝିପାରେ । ଘୋଡ଼ାର ଶ୍ୱାସ, ଗତି, ପାଦର ଚାଳ ଓ ଶରୀରର ଭଙ୍ଗୀ ଦେଖି ମୁଁ ତାହାର କ୍ଷମତା ଜାଣିପାରେ ।”

ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ।

“ତୁମେ ଏହି ବିଦ୍ୟା କେଉଁଠାରୁ ଶିଖିଛ ?”

ବାହୁକ କିଛିକ୍ଷଣ ନିରବ ରହି କହିଲେ,

“ଜୀବନ ମୋତେ ଅନେକ କିଛି ଶିଖାଇଛି, ମହାରାଜ ।”

ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ରାଜା ଆହୁରି ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ ।

ସେ ତାଙ୍କୁ ରାଜକୀୟ ଅଶ୍ୱଶାଳାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ ।

ଏଭଳି ଭାବରେ ନଳ, ବାହୁକ ନାମରେ ଅଯୋଧ୍ୟା ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ନୂଆ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।

ନଳଙ୍କ ନୂଆ ପରିଚୟ

ବାହୁକ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।

ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ—ରଥ ଓ ଅଶ୍ୱ ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିବା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସେବକମାନେ ।

ବାହୁକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ହୋଇଗଲା ।

ସେ ସକାଳୁ ଉଠି ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ ।

କେଉଁ ଘୋଡ଼ାକୁ କେତେ ଖାଦ୍ୟ ଦରକାର, କେଉଁ ଘୋଡ଼ା କେତେ ଦୂର ଦୌଡ଼ିପାରିବ, କେଉଁ ଘୋଡ଼ାର ଶରୀରରେ କ୍ଲାନ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଛି—ସବୁକିଛି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।

ଅଶ୍ୱଶାଳାର ସେବକମାନେ ଶୀଘ୍ର ବୁଝିଗଲେ ଯେ ବାହୁକଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଅସାଧାରଣ ।

ଜଣେ ସେବକ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ କହିଲା,

“ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ବଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ କାମ କରିଥିବେ ।”

ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲା,

“ମୋର ମଧ୍ୟ ସେହି ଅନୁମାନ । ତାଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ସେବକର ଭାବ ନାହିଁ ।”

କିନ୍ତୁ କେହି ଜାଣୁନଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ନିଷଧର ପରାଜିତ ରାଜା ନଳ ।

⸻

ବାହୁକଙ୍କ ଅନ୍ତରରେ ଦମୟନ୍ତୀ

ବାହୁକ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ବ୍ୟସ୍ତ ରଖୁଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ରାତି ହେଲେ ତାଙ୍କ ମନ ପୁଣି ଅତୀତକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲା ।

ତାଙ୍କ ମନେ ପଡ଼ୁଥିଲା ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ମୁହଁ ।

ସେ ମନେ ପକାଉଥିଲେ ସେହି ରାତିକୁ—

ଯେଉଁ ରାତିରେ ଦମୟନ୍ତୀ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ ।

ସେ ନିଜକୁ କହୁଥିଲେ,

“ଦମୟନ୍ତୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଁନଥିଲି । ମୋର ବୁଦ୍ଧି ଉପରେ କୌଣସି ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ଥିଲା ।”

କିନ୍ତୁ ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜାଣୁଥିଲେ ଯେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱରୁ ସେ ପଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ ।

⸻

ଅନ୍ୟ ପଟେ ଦମୟନ୍ତୀ

ଏପଟେ ଦମୟନ୍ତୀ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା ଅନେକ ବିପଦ ସହିଥିଲେ ।

ସେ ଅନେକ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅଜଣା ମଣିଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ ।

କେବେ ତାଙ୍କୁ ଭୋକ ସହିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।

କେବେ ତୃଷ୍ଣା ।

କେବେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁଙ୍କ ଭୟ ।

ତଥାପି ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକମାତ୍ର ଚିନ୍ତା ଥିଲା—

ନଳ କେଉଁଠି ?

ଶେଷରେ ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ବିଦର୍ଭ ଦିଗକୁ ନେଇଗଲା ।

ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପିତା ରାଜା ଭୀମ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ମିଶିଗଲା ।

ସେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ,

“ମୋ ଝିଅ, ତୁମେ ଏତେ କଷ୍ଟ କିପରି ସହିଲ ?”

ଦମୟନ୍ତୀ ଅଶ୍ରୁସିକ୍ତ ଆଖିରେ କହିଲେ,

“ପିତା, ମୋର ଦୁଃଖର ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ । ମୋ ସ୍ୱାମୀ ନଳ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଠାରୁ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି ।”

⸻

ନଳଙ୍କ ସନ୍ଧାନର ସଂକଳ୍ପ

ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଜନ୍ମ ନେଲା ।

ସେ କହିଲେ,

“ମୁଁ ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜିବି । ସେ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ବାହାର କରିବି ।”

ରାଜା ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ,

“ଝିଅ, ଆମର ସମସ୍ତ ଦୂତଙ୍କୁ ଚାରିଦିଗକୁ ପଠାଯିବ । ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର ନାହିଁ ।”

କିନ୍ତୁ ଦମୟନ୍ତୀ ଜାଣୁଥିଲେ—କେବଳ ରାଜଦୂତଙ୍କ ଖୋଜରେ ନଳଙ୍କୁ ମିଳିବା ସହଜ ନୁହେଁ ।

ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ସେ ଏକ ଯୋଜନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।

⸻

ଭାଗ୍ୟର ନୂଆ ଖେଳ

ଏପଟେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ବାହୁକ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ ।

ଅନ୍ୟପଟେ ବିଦର୍ଭରେ ଦମୟନ୍ତୀ ନଳଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ନୂଆ ପଥ ଖୋଜୁଥିଲେ ।

ଦୁହେଁ ଏକାପରକୁ ଖୋଜୁଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁହେଁ ଜାଣୁନଥିଲେ ଯେ ଭାଗ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଏକାଠି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅସାଧାରଣ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି ।

ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି, ନଳଙ୍କ ରଥଚାଳନା କୌଶଳ ଏବଂ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଅକ୍ଷବିଦ୍ୟା—ଏହି ତିନୋଟି ଘଟଣା ଖୁବଶୀଘ୍ର ଏକ ସ୍ଥାନରେ ମିଳିବାକୁ ଯାଉଥିଲା ।

ଏବଂ ସେହି ମିଳନ ନଳ ଓ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଜୀବନର ଦିଗକୁ ପୁଣିଥରେ ବଦଳାଇଦେବ ।

⸻

ଏକ ନୂଆ ଆଶା

ରାତିରେ ବାହୁକ ଅଶ୍ୱଶାଳା ନିକଟରେ ବସିଥିଲେ ।

ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇଥିଲା ।

ସେ ଆକାଶକୁ ଚାହିଁ ଧୀରେ କହିଲେ,

“ଦମୟନ୍ତୀ, ଯଦି ମୋର ପ୍ରେମ ସତ୍ୟ, ତେବେ ଦିନେ ନା ଦିନେ ଆମର ପୁଣି ମିଳନ ହେବ ।”

ସେହି ସମୟରେ ବିଦର୍ଭର ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଦମୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଚାହିଁ ଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଏକମାତ୍ର ଭାବନା—

“ନଳ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଖୋଜି ପାଇବି ।”

ଦୁଇଜଣ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟରେ ଥିଲେ ।

ଦୁଇଜଣଙ୍କ ରୂପ, ପରିସ୍ଥିତି ଓ ଜୀବନ ବଦଳିଯାଇଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଥିବା ପ୍ରେମ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଥିଲା ।

ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ନଳ ଓ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପୁନର୍ମିଳନର ଯାତ୍ରା ।

ଭାଗ ୬୪ର ଶେଷ କଥା

ଜୀବନରେ କେବେ କେବେ ମଣିଷ ସବୁକିଛି ହରାଇଦେଇଥାଏ । ରାଜା ନଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ପ୍ରିୟତମାଙ୍କ ସଙ୍ଗ ହରାଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏକ ନୂଆ ପଥ ଦେଇଥିଲା ।

ବାହୁକଙ୍କ ନୂଆ ଜୀବନ ଦେଖିବାକୁ ଯଦିଓ ଜଣେ ସାଧାରଣ ରଥଚାଳକଙ୍କ ଜୀବନ ପରି ଥିଲା, ତଥାପି ତାହାର ଭିତରେ ଲୁଚିଥିଲା ଜଣେ ରାଜାଙ୍କ ଅତୀତ ଓ ଜଣେ ପତିଙ୍କ ଅସୀମ ପ୍ରେମ ।

ଏପଟେ ଦମୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ନିରବ ଭାବରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଥିଲେ ।

ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା—ଦମୟନ୍ତୀ କିପରି ନଳଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବେ ?

ବାହୁକଙ୍କ ରୂପରେ ଲୁଚିଥିବା ନଳଙ୍କୁ ଦମୟନ୍ତୀ କିପରି ଖୋଜି ବାହାର କରିବେ ?

ଏହାର ଉତ୍ତର ଲୁଚିଥିଲା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଜନାରେ—ଯାହା ଖୁବଶୀଘ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟା ଓ ବିଦର୍ଭକୁ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଯୋଡ଼ିଦେବ ।

(ଭାଗ ୬୫ରେ ଜାରି ରହିବ …)