ଲଣ୍ଡନର ଟିଆ ପକ୍ଷୀ : ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଲଣ୍ଡନକୁ ଆଗମନ, ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଟିଆ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସହ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ:
ଲେଖକ : ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର, ଏମ୍.ଏ., ଏଲ୍.ଏଲ୍.ବି., ଆଇ.ଆର୍.ଏସ୍. (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ)
ପ୍ରସ୍ତାବନା
ବିଶ୍ୱର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ମହାନଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲଣ୍ଡନ ଅନ୍ୟତମ। ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳିକା, ଐତିହାସିକ ସ୍ମାରକ, ସୁନ୍ଦର ପାର୍କ ଏବଂ ଥେମ୍ସ ନଦୀ ପାଇଁ ଏହା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କିନ୍ତୁ ଲଣ୍ଡନର ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ହଜାର ହଜାର ସବୁଜ ଟିଆ ପକ୍ଷୀଙ୍କର ମୁକ୍ତ ବିଚରଣ। ସେମାନଙ୍କର କୋଳାହଳ, ଦଳବଦ୍ଧ ଉଡ଼ାଣ ଏବଂ ସବୁଜ ପର ଲଣ୍ଡନ ସହରକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି।
ମୋର ଲଣ୍ଡନ ଭ୍ରମଣ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପାର୍କ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଏହି ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇଥିଲି। ଭାରତରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ପରି ସେମାନେ ଲଣ୍ଡନରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
ଲଣ୍ଡନରେ କେଉଁ ପ୍ରଜାତିର ଟିଆ ଦେଖାଯାଏ?
ଲଣ୍ଡନରେ ପ୍ରଧାନତଃ ରୋଜ୍-ରିଙ୍ଗଡ୍ ପାରାକିଟ୍ (Rose-ringed Parakeet) ଦେଖାଯାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ Psittacula krameri।
ଏହି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଶରୀର ସବୁଜ ରଙ୍ଗର, ଲମ୍ବା ପୁଛ ଏବଂ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଠଉଣ୍ଟ ଥାଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣବୟସ୍କ ନର ପକ୍ଷୀଙ୍କ ବେକରେ କଳା ଓ ଗୋଲାପୀ ରଙ୍ଗର ବଳୟ ଦେଖାଯାଏ। ସେମାନେ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସାମାଜିକ ଓ ଦଳବଦ୍ଧ ଭାବରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ବାସସ୍ଥାନ
ଏହି ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥାନ ହେଉଛି—
- ଭାରତ
- ପାକିସ୍ତାନ
- ବାଂଲାଦେଶ
- ଶ୍ରୀଲଙ୍କା
- ନେପାଳ
- ମିଆଁମାରର କିଛି ଅଞ୍ଚଳ
- ଆଫ୍ରିକାର ଅନେକ ଦେଶ
ଭାରତରେ ଏହି ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ଓଡ଼ିଶା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ରାଜସ୍ଥାନ, ଗୁଜରାଟ, ତାମିଲନାଡୁ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସମେତ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଲଣ୍ଡନକୁ କିପରି ଆସିଲେ?
ବିଶତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଭାରତ ଓ ଆଫ୍ରିକାରୁ ଗୃହପାଳିତ ପକ୍ଷୀ ଭାବରେ ବ୍ରିଟେନକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମତା ଓ ମଣିଷର କଥାର ଅନୁକରଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ।
ସମୟକ୍ରମେ କିଛି ପକ୍ଷୀ ଖଞ୍ଚା, ପକ୍ଷୀଘର କିମ୍ବା ପୋଷା ପଶୁ ଦୋକାନରୁ ପଳାଇଯାଇଥିଲେ। ଆଉ କେତେକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ମାଲିକମାନେ ମୁକ୍ତ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲୀ ଦଳ ଗଠନ କରି ଲଣ୍ଡନରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବସବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କେତେକ ଲୋକକଥାରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶୁଟିଂ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଝଡ଼ରେ ପକ୍ଷୀଘର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଐତିହାସିକ ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମତରେ, ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଘଟିଥିବା ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ଘଟଣାର ଫଳରେ ଲଣ୍ଡନର ବର୍ତ୍ତମାନର ଟିଆ ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଠିତ ହୋଇଛି।
ବ୍ରିଟେନରେ କିପରି ବଞ୍ଚି ରହିଲେ?
ଅନେକଙ୍କ ଧାରଣା ଥିଲା ଯେ ଉଷ୍ଣଦେଶୀୟ ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ବ୍ରିଟେନର ଶୀତଳ ଜଳବାୟୁରେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ଖାପ ଖୁଆଇ ନେଲେ।
ଏହାର କାରଣ—
- ଦକ୍ଷିଣ ଇଂଲଣ୍ଡର ଶୀତ ତୁଳନାମୂଳକ ମୃଦୁ।
- ଲଣ୍ଡନର “ଆର୍ବାନ୍ ହିଟ୍ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ” ପ୍ରଭାବରେ ସହରର ତାପମାତ୍ରା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ଅଧିକ ରହେ।
- ପ୍ରଚୁର ପାର୍କ, ବଗିଚା ଓ ପୁରୁଣା ଗଛ ମିଳିଥାଏ।
- ଲୋକମାନେ ବଗିଚାରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ରଖନ୍ତି।
- ଫଳ, ବୀଜ, କଢ଼ି ଓ ଫୁଲ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ମିଳେ।
- ପ୍ରାକୃତିକ ଶତ୍ରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଖ୍ୟା
ଆଜି ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ଏକ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ରୋଜ୍-ରିଙ୍ଗଡ୍ ପାରାକିଟ୍ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଲଣ୍ଡନ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ରହୁଛନ୍ତି। କେବଳ ଲଣ୍ଡନରେ ହିଁ ଦଶହଜାରରୁ ଅଧିକ ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ଦିନସାରା ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସହିତ ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳବଦ୍ଧ ଭାବରେ ରାତିର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଛାଡ଼ି ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧାନରେ ବାହାରି ପଡ଼ନ୍ତି।
ଦିନସାରା ସେମାନେ—
- ପାର୍କ
- ବଗିଚା
- ଫଳବଗିଚା
- ଆବାସିକ ଅଞ୍ଚଳ
- ଗଲ୍ଫ ପଡ଼ିଆ
- ନଦୀ କୂଳ
ଆଦି ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ଫଳ, ବୀଜ, ବାଦାମ, କଢ଼ି, ଶସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦଜାତ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।
ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କାହିଁକି ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରନ୍ତି?
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ହଜାର ହଜାର ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରୁ ଉଡ଼ି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କେତେକ ବଡ଼ ଗଛରେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି। ଏହାକୁ ସାମୂହିକ ରାତ୍ରି ବାସ (Communal Roosting) କୁହାଯାଏ।
ଏହାର ଲାଭ—
- ଶିକାରୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କଠାରୁ ସୁରକ୍ଷା।
- ଶୀତରେ ଶରୀରର ଉଷ୍ମା ସଂରକ୍ଷଣ।
- ପରସ୍ପର ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସୂଚନା ବିନିମୟ।
- ପରଦିନର ଖାଦ୍ୟ ସ୍ଥାନ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଆଦାନପ୍ରଦାନ।
ଲଣ୍ଡନବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରିତା
ଏହି ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ଲଣ୍ଡନବାସୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ଉପକୃତ କରୁଛନ୍ତି।
- ସହରର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।
- ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି।
- ପକ୍ଷୀ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପରିବେଶ ଗବେଷଣାରେ ସହାୟକ।
- ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ାନ୍ତି।
- ଅନେକ ଲୋକ ଘର ବଗିଚାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଟିଆ ପକ୍ଷୀ
ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସର ଏବଂ ଆଖପାଖର ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଜାତିର ସବୁଜ ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ମନ୍ଦିର ପରିସରର ଗଛ, ବଗିଚା ଓ ଚାରିପାଖର ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ। ଭକ୍ତମାନେ ଏହି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଅଂଶ ବୋଲି ସ୍ନେହର ସହ ଦେଖନ୍ତି।
ଲଣ୍ଡନର ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ପୁରୀରୁ ନିଆଯାଇଥିଲେ ବୋଲି କୌଣସି ଐତିହାସିକ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକେ ପ୍ରଜାତିର ହୋଇଥିବାରୁ ଓଡ଼ିଶା ଓ ଲଣ୍ଡନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କର ଅନୁଭୂତି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଉପସଂହାର
ଲଣ୍ଡନର ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କାହାଣୀ ପ୍ରକୃତିର ଅନୁକୂଳନ କ୍ଷମତାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ। ଭାରତ ଓ ଆଫ୍ରିକାର ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଆଜି ଲଣ୍ଡନ ସହରର ପରିଚୟର ଏକ ଅଂଶ ପାଲଟିଯାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧାନରେ ବାହାରି ପଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରାତ୍ରି ବାସ କରନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଲଣ୍ଡନର ଏହି ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସରର ସବୁଜ ଟିଆମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତିକୁ ସତେଜ କରିଦିଅନ୍ତି। ଦେଶ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତିର ଏହି ସୁନ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୌଣସି ଜାତୀୟ ସୀମା ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ସୁରକ୍ଷା ମିଳେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ନିଜର ନୂଆ ଘର ତିଆରି କରିନିଅନ୍ତି।
ଏହିପରି, ଲଣ୍ଡନର ଟିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ କେବଳ ପ୍ରକୃତିର ଅନୁକୂଳନ କ୍ଷମତାର ପ୍ରତୀକ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତ ଓ ବ୍ରିଟେନର ପ୍ରାକୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଏକ ଜୀବନ୍ତ ସେତୁ ମଧ୍ୟ ଅଟନ୍ତି।