ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଜ୍ଧାରୀ ଜମିର ନିୟମିତକରଣ ପାଇଁ ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ:
ଲେଖକ: ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର
ପ୍ରସ୍ତାବନା:
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ । ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ସହର ନୁହେଁ, ବରଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପରିବାରର ଘର, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜୀବନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏକ ବିଶାଳ ସହର ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ସହରରେ ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଲିଜ୍ ଆଧାରରେ ଜମି ପାଇଥିବା ଅନେକ ପରିବାର ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜମିର ରେକର୍ଡ, ପଟ୍ଟା, ଲିଜ୍ର ନିୟମିତକରଣ, ରେକର୍ଡ ଅଫ୍ ରାଇଟ୍ସରେ ନାମ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜସ୍ୱ ସମସ୍ୟା ନେଇ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଦ୍ୱାର ଘୁରୁଛନ୍ତି ।
କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲିଜ୍ ଦିଆଯାଇଛି, ସରକାରୀ ଅନୁମତିରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୋଇଛି, ଲୋକମାନେ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଜମିରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି, କେତକ ରାଜସ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି, କେତକ ଘରବାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସରକାରୀ ସର୍ଭେ ଓ ମାପଚୁପ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି । ତଥାପି ଅନ୍ତିମ ରେକର୍ଡ କିମ୍ବା ପଟ୍ଟା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି ।
ଏହି ସମସ୍ୟା ଆଉ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ ।
ଏହା ଏକ ବ୍ୟାପକ ଜନସମସ୍ୟା ।
ତେଣୁ ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅହିଂସାମୂଳକ ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଜନଆନ୍ଦୋଳନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
ଲିଜ୍ ଜମିର ସମସ୍ୟା କ’ଣ ?
ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ପରିବାର ପୂର୍ବରୁ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଲିଜ୍ ଆଧାରରେ ଜମି ପାଇଥିଲେ । ଜମି ସରକାରୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଲିଜ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ସକ୍ଷମ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ହସ୍ତାନ୍ତର ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ।
ସମସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଜମିଗୁଡ଼ିକର ରେକର୍ଡ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନିୟମିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଏକ ପରିବାର ଭାବେ ଭାବନ୍ତୁ ।
ବାପା କିମ୍ବା ଜେଜେବାପା ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଲିଜ୍ରେ ଜମି ପାଇଲେ । ପରିବାର ସେହି ଜମିରେ ଘର କଲେ । ପିଲାମାନେ ସେଠାରେ ବଢ଼ିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ସେହି ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ଆଜି ତୃତୀୟ ପିଢ଼ି ପଚାରୁଛି:
“ଆମ ପରିବାର ଯେଉଁ ଜମିରେ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ରହୁଛି, ସେହି ଜମିର ଆଇନଗତ ରେକର୍ଡ କେବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ ?”
ଏହା ଏକ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ।
ଲିଜ୍ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମିରେ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ:
ଲିଜ୍ଧାରୀମାନଙ୍କ ପରିବାର ସରକାରୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜମି ପାଇଥିବା ଦାବି କରନ୍ତି । କେହି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ସେଠାରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି । କେହି ଘର ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି । କେହି ରାଜସ୍ୱ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନେକ ମାମଲାରେ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନେ ଜମିର ମାପଚୁପ କରିଛନ୍ତି । ସାବକ ଓ ହାଲ୍ ମାନଚିତ୍ର ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି । ଅମିନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛିସମସ୍ତକ୍ଷେତ୍ରରେ Draft Record of Rights ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି ।
ତଥାପି ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଫାଇଲ୍ ଅଟକି ରହିଯାଏ ।
ଏହା ହେଉଛି ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅସୁବିଧା ।
ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଦ୍ୱାର ଘୁରିବା କେବେ ଶେଷ ହେବ ?
ଜମିର ସମସ୍ୟା ନେଇ ଜଣେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ତହସିଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ରାଜସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ସେଟଲମେଣ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଯାଆନ୍ତି ।
ଗୋଟିଏ କାଗଜ ପାଇଁ ୧୫ ଦିନ ।
ଆଉ ଗୋଟିଏ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ୧୫ ଦିନ ।
ଗୋଟିଏ ଆପତ୍ତି ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ।
ତା’ପରେ ପୁନର୍ବାର ଯାଞ୍ଚ ।
ତା’ପରେ ପୁନର୍ବାର ରିପୋର୍ଟ ।
ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ଚାଲିଥାଏ ।
ଏହି ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଭାର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପଡ଼େ ବୃଦ୍ଧ, ପେନ୍ସନଭୋଗୀ, ମହିଳା ଓ ସାଧାରଣ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର ଉପରେ ।
ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ କ’ଣ କେବଳ ଏକ ଫାଇଲ୍ ନମ୍ବର ?
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନୁହେଁ ।
ନ୍ୟାୟାଳୟର ଆଦେଶ ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ନ ହୁଏ:
ଏହି ସମସ୍ୟାର ଆଉ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଦିଗ ରହିଛି ।
କେତେକ ଜମି ମାମଲାରେ ନାଗରିକମାନେ ନିଜର ଅଧିକାର ପାଇଁ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୁଅନ୍ତି । ନ୍ୟାୟାଳୟ ରାୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜସ୍ୱ କିମ୍ବା ସେଟଲମେଣ୍ଟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼େ ।
ଯଦି ଏପରି ରାୟ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥାଏ ଏବଂ ତାହାକୁ ଉଚ୍ଚତର ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇନାହିଁ, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ତାହାକୁ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଥାଏ ।
ଏଠାରେ ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ:
ଜଣେ ନାଗରିକ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଜିତିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେହି ରାୟର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ନ୍ୟାୟ ପାଇବାର ଅର୍ଥ କ’ଣ ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ନୁହେଁ ।
ଏହା ସମଗ୍ର ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ।
Draft Record of Rights ଓ ଅନ୍ତିମ ପଟ୍ଟା:
ଅନେକ ଜମି ମାମଲାରେ ସର୍ଭେ ଓ ସେଟଲମେଣ୍ଟ ସମୟରେ ଜମିର ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ହୁଏ ।
ସରକାରୀ ଅମିନ ଜମି ମାପନ୍ତି ।
ସାବକ ମାନଚିତ୍ର ଓ ହାଲ୍ ମାନଚିତ୍ର ତୁଳନା କରାଯାଏ ।
ଜମିର ପ୍ରକୃତ ଦଖଲ ଯାଞ୍ଚ ହୁଏ ।
ସମ୍ପୃକ୍ତ ଦଲିଲ ଯାଞ୍ଚ ହୁଏ ।
ତା’ପରେ Draft Parcha ବା Draft Record of Rights ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।
ଯଦି ସମସ୍ତ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲାରେ ଅନ୍ତିମ Record of Rights ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ବିଳମ୍ବିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହା ଏକ ମାସ ମଧ୍ଧରେ ହେବା ଦରକାର ।
ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ:
ଯେତେବେଳେ ସରକାରୀ ରେକର୍ଡ, ସରକାରୀ ସର୍ଭେ ଓ ଆଇନଗତ ଆଦେଶ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, ତେବେ ନାଗରିକଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସେହି ତଥ୍ୟ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ କାହିଁକି ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ ?
ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ଆବଶ୍ୟକତା:
ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ପୂର୍ବ ପିଢ଼ିଠାରୁ ଭିନ୍ନ ।
ସେମାନେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ପାରଦର୍ଶୀ ।
ସେମାନେ ସୂଚନା ଖୋଜିପାରନ୍ତି ।
ସେମାନେ ସରକାରୀ ନିୟମ ପଢ଼ିପାରନ୍ତି ।
ସେମାନେ RTI ଦାଖଲ କରିପାରନ୍ତି ।
ସେମାନେ ଅନଲାଇନ୍ ଅଭିଯୋଗ କରିପାରନ୍ତି ।
ସେମାନେ ତଥ୍ୟକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭାବରେ ସଂଗ୍ରହ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିପାରନ୍ତି ।
ତେଣୁ ଲିଜ୍ଧାରୀ ଜମିର ନିୟମିତକରଣ ଭଳି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଜନସମସ୍ୟାକୁ ଏକ ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଆନ୍ଦୋଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଠାଇବାର ସମୟ ଆସିଛି ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଅର୍ଥ ରାସ୍ତାରେ ଅଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ନୁହେଁ ।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେବ:
ତଥ୍ୟ + ଆଇନ + ଡିଜିଟାଲ୍ ସଚେତନତା + ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନଚାପ = ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ।
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ କାହା ବିରୋଧରେ ନୁହେଁ:
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ସରକାର ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ ।
ଏହା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ ।
ଏହା କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳ ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ ।
ଏହା କୌଣସି ଅଧିକାରୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିରୋଧୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ ।
ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଧାର ।
ଯଦି କୌଣସି ଅଧିକାରୀ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ମାମଲାରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ବିଳମ୍ବ, ଫାଇଲ୍ ଅଟକାଇ ରଖିବା, ପୁନରାବୃତ୍ତି ଯାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଆଦେଶ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନ କରିବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଥାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ଆଇନସମ୍ମତ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ନାଗରିକଙ୍କ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଧିକାର ।
ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ଦାବି:
ଏହି ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଦାବି ରଖିପାରେ:
୧. ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ଲିଜ୍ ଜମିର ସମୀକ୍ଷା:
ସରକାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଭିଯାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅନିଷ୍ପତ୍ତି ରହିଥିବା ଲିଜ୍ ଜମିଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ ।
୨. ପୁରୁଣା ମାମଲା ପାଇଁ Special Drive:
ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଚାଲିଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ଲିଜ୍ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଅଭିଯାନ ଚାଲୁ କରାଯାଉ ।
୩. ନ୍ୟାୟାଳୟର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରାୟର ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ:
ଯେଉଁ ମାମଲାରେ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରାୟ ରହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ କରାଯାଉ ।
୪. Draft ROR ମାମଲାର ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି:
ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲାରେ Draft ROR କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଅଟକାଇ ରଖା ନଯାଉ ।
୫. ଡିଜିଟାଲ୍ ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଟ୍ରାକିଂ:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲିଜ୍ ମାମଲାର ସ୍ଥିତି ଅନଲାଇନ୍ରେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହୁ ।
ନାଗରିକ ଦେଖିପାରିବେ:
ଫାଇଲ୍ କେଉଁଠାରେ ?
କେଉଁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ?
କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ?
କେତେ ଦିନ ଧରି ଅଟକିଛି ?
୬. Time-bound disposal:
ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରାଯାଉ ।
୭. ଅନାବଶ୍ୟକ ଦଲିଲ ଓ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଯାଞ୍ଚର ଅବସାନ:
ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ରେକର୍ଡକୁ ନାଗରିକଙ୍କଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ପୁନର୍ବାର ଦାବି କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
୮. Senior Citizens ପାଇଁ ବିଶେଷ ସୁବିଧା:
ବୃଦ୍ଧ ଓ ପେନ୍ସନଭୋଗୀଙ୍କ ଲିଜ୍ ଜମି ମାମଲା ପାଇଁ ଅଲଗା ସହାୟତା କାଉଣ୍ଟର ରହିବା ଉଚିତ୍ ।
୧୮ ବର୍ଷରୁ ୧୦୦ ବର୍ଷ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଅଂଶ ହୋଇପାରିବେ:
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ କେବଳ “Gen Z” ଯୁବକଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
Gen Z ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଶକ୍ତି ହୋଇପାରେ ।
କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପିଢ଼ି ଏଥିରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରିବେ ।
୧୮–୩୦ ବର୍ଷ:
ଯୁବମାନେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଚଳାଇବେ ।
RTI, ଅନଲାଇନ୍ ଅଭିଯୋଗ ଓ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହରେ ସହାୟତା କରିବେ ।
୩୦–୫୦ ବର୍ଷ:
ପରିବାର ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସମାଜର ସମସ୍ୟା ସଂଗ୍ରହ କରିବେ ।
ଅଞ୍ଚଳଭିତ୍ତିକ ଜନସଭା ଆୟୋଜନ କରିବେ ।
୫୦–୭୦ ବର୍ଷ:
ପୁରୁଣା ଲିଜ୍ ଓ ଜମି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଭିଜ୍ଞତା ଦେବେ ।
ପୁରୁଣା ଦଲିଲ ଓ ରେକର୍ଡ ସଂଗ୍ରହରେ ସହଯୋଗ କରିବେ ।
୭୦–୧୦୦ ବର୍ଷ:
ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ରାସ୍ତାକୁ ଆସିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ।
ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ପୁରୁଣା ଦଲିଲ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ଐତିହାସିକ ପ୍ରମାଣ ହୋଇପାରେ ।
ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରଥମ କାମ—ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ:
ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ ରାସ୍ତାରେ ନୁହେଁ ।
କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ମୋବାଇଲ୍ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବ ।
ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅନିଷ୍ପତ୍ତି ରହିଥିବା ଲିଜ୍ ଜମିର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇପାରେ ।
ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଡାଟାବେସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରେ ।
ତାହାରେ ଥାଇପାରେ:
- ଲିଜ୍ ବର୍ଷ ।
- Lease Case Number ।
- Plot Number ।
- Khata Number ।
- ଜମିର ପରିମାଣ ।
- ବର୍ତ୍ତମାନର ରେକର୍ଡ ସ୍ଥିତି ।
- Draft ROR ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ।
- ମାମଲା ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଅଛି କି ନାହିଁ ।
- ନ୍ୟାୟାଳୟର ରାୟ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ।
- ଅନ୍ତିମ ପଟ୍ଟା ଜାରି ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ।
ଏହି ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ସରକାରଙ୍କୁ ସମସ୍ୟାର ପ୍ରକୃତ ଚିତ୍ର ଦେଖାଯାଇପାରିବ ।
⸻
“ଆମକୁ ନ୍ୟାୟ ଦିଅ” ନୁହେଁ—“ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସରଳ କର”:
ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଆନ୍ଦୋଳନ କେବଳ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଏହା ସମାଧାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଯଦି ଏକ ଜମିର ସମସ୍ତ ରେକର୍ଡ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, ତେବେ ନାଗରିକଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସେହି ରେକର୍ଡ ଆଣିବାକୁ କାହିଁକି ପଡ଼ିବ ?
ଯଦି ସରକାରୀ ଅମିନ ଜମି ମାପିଛନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ରିପୋର୍ଟକୁ ପୁନର୍ବାର ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କାହିଁକି ?
ଯଦି ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନ୍ୟାୟାଳୟ ରାୟ ଅଛି, ତେବେ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ପାଇଁ ନାଗରିକଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କାହିଁକି ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ହେବ ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ।
⸻
ଆନ୍ଦୋଳନର ନୀତି:
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଞ୍ଚଟି ମୂଳ ନୀତି ଉପରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ।
ପ୍ରଥମ—ଅହିଂସା ।
ଦ୍ୱିତୀୟ—ଆଇନର ସମ୍ମାନ ।
ତୃତୀୟ—ସତ୍ୟ ଓ ଦଲିଲ ଆଧାରିତ ଆନ୍ଦୋଳନ ।
ଚତୁର୍ଥ—ରାଜନୈତିକ ଦଳନିରପେକ୍ଷତା ।
ପଞ୍ଚମ—କୌଣସି ଅଧିକାରୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରମାଣ ବିନା ଅଭିଯୋଗ ନ କରିବା ।
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ କୌଣସି ସରକାରକୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ ।
ଏହା ସରକାରକୁ ଅଧିକ ଜବାବଦେହୀ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ନାଗରିକ-ବନ୍ଧୁ କରିବା ପାଇଁ ।
⸻
ତିନି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆନ୍ଦୋଳନ:
ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ—ଜନସଚେତନତା:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ୱାର୍ଡ ଓ ଅଞ୍ଚଳରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ସଭା ।
ଲିଜ୍ଧାରୀମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ସଂଗ୍ରହ ।
ଡିଜିଟାଲ୍ ସର୍ଭେ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ—ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦକ୍ଷେପ:
ସରକାରଙ୍କୁ ଦାବିପତ୍ର ।
RTI ।
ଜନଶୁଣାଣି ।
ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା ।
ବିଧାୟକ, ସାଂସଦ ଓ ଅନ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ସ୍ମାରକପତ୍ର ।
ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ—ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦ:
ଯଦି ଯଥେଷ୍ଟ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନ ହୁଏ, ତେବେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁମତି ନେଇ ଧାରଣା, ନିରବ ପ୍ରତିବାଦ, ଦସ୍ତଖତ ଅଭିଯାନ ଓ ଜନସମାବେଶ କରାଯାଇପାରେ ।
⸻
ଏହା ହେବ ପିଢ଼ି ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆନ୍ଦୋଳନ:
ପୁରୁଣା ପିଢ଼ି ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଦ୍ୱାର ଘୁରିଛି ।
ନୂଆ ପିଢ଼ି ସେହି ସମସ୍ୟାକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗକୁ ନେଇଯାଇପାରେ ।
ପୁରୁଣା ପିଢ଼ି କାଗଜର ଫାଇଲ୍ ନେଇ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି ।
ନୂଆ ପିଢ଼ି ପଚାରିବ:
“ଏହି ଫାଇଲ୍ କେଉଁଠାରେ ?”
ପୁରୁଣା ପିଢ଼ି ପଚାରିଛି:
“ମୋର ପଟ୍ଟା କେବେ ହେବ ?”
ନୂଆ ପିଢ଼ି ପଚାରିବ:
“ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ମାମଲାର ସମୟସୀମା କେତେ ?”
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ହେବ ପ୍ରକୃତ ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ।
ଶେଷ ଆହ୍ୱାନ:
ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଜମି କେବଳ ମାଟିର ଖଣ୍ଡ ନୁହେଁ ।
ଏହା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପରିବାରର ଜୀବନ ।
ଏହା ଘର ।
ଏହା ସୁରକ୍ଷା ।
ଏହା ପରିବାରର ଭବିଷ୍ୟତ ।
ଏହା ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ିର ସ୍ମୃତି ।
ଯେଉଁମାନେ ଆଇନସମ୍ମତ ଭାବରେ ଲିଜ୍ ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମାମଲାରେ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲାକୁ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ସରକାରଙ୍କର ଅଧିକାର ଅଛି ।
କିନ୍ତୁ ନାଗରିକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଅଛି ।
ପ୍ରଶାସନର ନିୟମ ଅଛି ।
କିନ୍ତୁ ସେହି ନିୟମ ନ୍ୟାୟ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ହିତ ସହିତ ଚାଲିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ନ୍ୟାୟାଳୟର ରାୟ ଅଛି ।
ସେହି ରାୟର ସମ୍ମାନ ଓ ଆଇନସମ୍ମତ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ।
ତେଣୁ ଆସନ୍ତୁ—
୧୮ ବର୍ଷର ଯୁବକଠାରୁ ୧୦୦ ବର୍ଷର ବୃଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପିଢ଼ି ଏକାଠି ହେବା ।
ଦଳ ପାଇଁ ନୁହେଁ—ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ।
ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହେଁ—ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଧାର ପାଇଁ ।
ସରକାର ବିରୋଧରେ ନୁହେଁ—ଅନାବଶ୍ୟକ ବିଳମ୍ବ ବିରୋଧରେ ।
ଅଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନୁହେଁ—ସାମ୍ବିଧାନିକ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ।
ଅଭିଯୋଗ ପାଇଁ ନୁହେଁ—ସମାଧାନ ପାଇଁ ।
ଏବଂ ଆମର ସ୍ଲୋଗାନ୍ ହେଉ:
“ଲିଜ୍ ଜମିର ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲାର ନିୟମିତକରଣ—ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାର, ସରକାରଙ୍କ ଜବାବଦେହିତା ।”
ଆଉ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ୍:
“ଫାଇଲ୍ ନୁହେଁ, ମଣିଷକୁ ଦେଖନ୍ତୁ; ବିଳମ୍ବ ନୁହେଁ, ଆଇନସମ୍ମତ ସମାଧାନ ଦିଅନ୍ତୁ ।”
ଏହା ହିଁ ହେଉ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଜ୍ଧାରୀ ଜମିର ନିୟମିତକରଣ ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଜେନ୍-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ଆହ୍ୱାନ ।
ଜୟ ଓଡ଼ିଶା ।