ସେହି ଶେଷ ସନ୍ଧ୍ୟା . . . (୩୦ ଜାନୁଆରୀ, ୧୯୪୮)
ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୫ଟା ବାଜି ୧୦ ମିନିଟ୍। ଦିଲ୍ଲୀର ବିର୍ଲା ହାଉସ। ବାପୁଜୀ ସେତେବେଳେ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲଙ୍କ ସହ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାର୍ଥନା ପାଇଁ ଡେରି ହେଉଥିଲା। ବାପୁଜୀ ସମୟକୁ ନେଇ ବହୁତ ସଚେତନ ଥିଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ ଏବଂ ନିଜର ଦୁଇ “ସାଥୀ” (ନାତୁଣୀ) ଆଭା ଏବଂ ମନୁଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ହାତ ରଖି ପ୍ରାର୍ଥନା ସଭା ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଲେ।
ଶେଷ ପାଦ
ବାପୁଜୀ ପ୍ରାର୍ଥନା ସଭା ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ବାଟରେ ଲୋକଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମିଥିଲା। ସମସ୍ତେ ବାପୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ। ବାପୁ ମଧ୍ୟ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ ଜଣାଉଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଭିଡ଼ ଭିତରୁ ଖାକି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ ଯୁବକ (ନାଥୁରାମ ଗଡସେ) ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ସେହି ଭୟଙ୍କର ମୂହୁର୍ତ୍ତ
ସେହି ଯୁବକ ଜଣକ ବାପୁଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଛୁଇଁବା ବାହାନାରେ ଆଗକୁ ନଇଁଲେ। ମନୁ ଗାନ୍ଧୀ କହିଲେ, “ଭାଇ, ବାପୁଙ୍କୁ ଡେରି ହେଉଛି, ପଛକୁ ହଟିଯାଅ।” କିନ୍ତୁ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଜଣକ ମନୁଙ୍କୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ନିଜ ପକେଟରୁ ଏକ ଛୋଟ ପିସ୍ତଲ ବାହାର କଲେ ଏବଂ ଅତି ନିକଟରୁ ବାପୁଙ୍କ ଛାତିକୁ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ୩ଟି ଗୁଳି କଲେ।
ଶେଷ ଶବ୍ଦ – “ହେ ରାମ” 🙏
ଗୁଳି ବାଜିବା ମାତ୍ରେ ବାପୁଜୀଙ୍କ ଧଳା ଖଦଡ଼ ଚାଦର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା। ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଚଷମା ଏବଂ ବାଡ଼ି ଖସିପଡ଼ିଲା। ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଶେଷ ଶବ୍ଦ ବାହାରିଥିଲା— “ହେ ରାମ!”। ସାରା ପରିବେଶରେ ସ୍ତବ୍ଧତା ଖେଳିଗଲା, କେବଳ ଶୁଭୁଥିଲା କାନ୍ଦବୋବାଳିର ଶବ୍ଦ।
ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଶୋକ
୫ଟା ୧୭ ମିନିଟରେ ବାପୁ ଦୁନିଆରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ସେହିଦିନ ରାତିରେ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ରେଡିଓରେ କହିଥିଲେ— “ଆମ ଜୀବନରୁ ଆଲୋକ ଲିଭିଗଲା…”। ଆଜି ସେହି ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇବାର ଦିନ l
“ଅହିଂସାର ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟତିଥିରେ ଶତ ଶତ ପ୍ରଣାମ।
ଯେବେ ଲତାଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣି ନେହେରୁଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରିଥିଲା…