ଶ୍ରୀଶ୍ରୀ ସାରଳା ଦାସୀୟ ଚଣ୍ଡୀ ପୁରାଣ !

ଶ୍ରୀଶ୍ରୀ ସାରଳା ଦାସୀୟ ଚଣ୍ଡୀ ପୁରାଣ !

ଭାଗ – ୮ : ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ, ହିମାଳୟରେ ବାସ, ମହାଦେବଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ଓ ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତିଙ୍କ ମହିମା !

By Lokanath Mishra:

୧. ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ କିଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କିପରି ହେଲା !
ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ କାହାଣୀ ବୁଝିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଏକ କଥା ମନେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ । ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କେବଳ ଜଣେ ଦେବୀ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତିଙ୍କ ଏକ ମହାନ ରୂପ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ । ସେହି ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ଶକ୍ତି । ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶକ୍ତିର ଯେଉଁ ଭୂମିକା ରହିଛି, ଦେବୀଙ୍କୁ ସେହି ଶକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ ।
ଶିବ ପୁରାଣ, ଦେବୀ ଭାଗବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରେ ଦେବୀଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ । ଏହି କାହାଣୀରେ ଦେବୀ ପ୍ରଥମେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ସତୀ ରୂପେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ହିମାଳୟରାଜ ହିମବାନ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମେନାଙ୍କ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ଯଦି ପାର୍ବତୀ ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତି, ତେବେ ସେ ପୁଣି ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଜନ୍ମ କାହିଁକି ନେଲେ? ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ହେଉଛି, ଦେବୀ ନିଜର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ । ସେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଉଛି ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ଏକ ଅଂଶ ।

୧. ସତୀ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ବିବାହ !
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମର କାହାଣୀ ବୁଝିବା ପାଇଁ ସତୀଙ୍କ କଥା ଜାଣିବା ଦରକାର । ପୁରାଣ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ସତୀ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମନ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିଜର ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । ଶେଷରେ ସତୀ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା ।
କିନ୍ତୁ ସତୀଙ୍କ ପିତା ଦକ୍ଷ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମନରୁ ସମ୍ମାନ କରୁନଥିଲେ । ମହାଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୱୀ ଜୀବନ, ସାଧାରଣ ରାଜକୀୟ ଆଡ଼ମ୍ବରରୁ ଦୂରତା ଓ ତାଙ୍କର ଅଲୌକିକ ରୂପକୁ ଦକ୍ଷ ପସନ୍ଦ କରୁନଥିଲେ । ଏହି ମତଭେଦ ପରେ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର କାରଣ ହେଲା ।
ଦକ୍ଷ ଏକ ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କଲେ । କିନ୍ତୁ ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ନାହିଁ । ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଜାଣି ସତୀ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଁଲେ । ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନର ଆଶଙ୍କା ବିଷୟରେ ବୁଝାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତୀ ପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ ।
ସେଠାରେ ଦକ୍ଷ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କଲେ । ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ଅପମାନ ସତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ହେଲା । ପୁରାଣର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ, ସେ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରେ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ଏହି ଘଟଣା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଗଭୀର ଶୋକ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବୁଡ଼ାଇଦେଲା ।

୧. ସତୀଙ୍କ ଦେହତ୍ୟାଗ ପରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଶୋକ !
ସତୀଙ୍କ ଦେହତ୍ୟାଗର ଖବର ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ଯେଉଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଯୋଗୀ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ବୈରାଗୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସତୀଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ଏହି କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପୁରାଣ ଏହା ଦେଖାଇଥାଏ ଯେ, ଦିବ୍ୟତା ଓ ପ୍ରେମ ପରସ୍ପରର ବିରୋଧୀ ନୁହନ୍ତି । ମହାଦେବ ଯୋଗୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଗଭୀର ପ୍ରେମ ଥିଲା ।
ସତୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମହାଦେବ ସଂସାରର ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ନେଲେ । ସେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ । ସତୀଙ୍କ ବିୟୋଗ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲା । ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୁଣି ସଂସାରର ମଙ୍ଗଳକାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରେ ସତୀଙ୍କ ଦେହତ୍ୟାଗ ପରେ ତାଙ୍କର ପୁନର୍ଜନ୍ମର କଥା ଆସେ । ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତି ନିଜର ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ରହିଥାଇ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଜଗତରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏଥର ସେ ହିମାଳୟରାଜ ହିମବାନଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କ ନାମ ହେଲା ପାର୍ବତୀ ।

୧. ହିମାଳୟରାଜ ହିମବାନ ଓ ମାତା ମେନାଙ୍କ ଗୃହରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ !
ପୁରାଣରେ ହିମବାନଙ୍କୁ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ରାଜା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ମେନା । ସେମାନେ ହିମାଳୟର ଦିବ୍ୟ ପରିବେଶରେ ବାସ କରୁଥିଲେ । ଦେବୀଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ସେମାନଙ୍କ ଗୃହ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା । ସେମାନେ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ସ୍ନେହରେ ପାଳନ କଲେ ।
ଏହି କନ୍ୟା ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମ ପାର୍ବତୀ ହେଲା । ସଂସ୍କୃତରେ ପର୍ବତ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପାହାଡ଼ ବା ଗିରି । ପର୍ବତ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାରୁ ସେ ପାର୍ବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଗିରିଜା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ନାମର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପର୍ବତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କନ୍ୟା ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଆଉ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ ହେଉଛି ଉମା । ପୁରାଣ ଓ କାବ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ମିଳେ—ଗିରିଜା, ଶୈଳଜା, ହୈମବତୀ, ଉମା ଓ ପାର୍ବତୀ । ଏହି ସମସ୍ତ ନାମ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ପରିବାର, ଗୁଣ ବା ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ।
ପାର୍ବତୀ ମନୁଷ୍ୟ କନ୍ୟା ପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣ ତାଙ୍କୁ ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତିଙ୍କ ଅବତାର ବା ପ୍ରକାଶ ଭାବରେ ଦେଖାଏ । ତାଙ୍କ ଜୀବନର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେବଳ ଜଣେ ରାଜକନ୍ୟା ଭାବରେ ଜୀବନ ବିତାଇବା ନଥିଲା । ତାଙ୍କର ଜୀବନ ମହାଦେବଙ୍କ ସହିତ ପୁନର୍ମିଳନ, ତପସ୍ୟା, ଆତ୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ଯୋଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲା ।

୧. ପାର୍ବତୀ ହିମାଳୟରେ କାହିଁକି ରହିଲେ !
ପାର୍ବତୀ ହିମାଳୟରେ ରହିଥିବାର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରୁ ବୁଝିହୁଏ । ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି, ସେ ହିମବାନ ଓ ମେନାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ତେଣୁ ହିମାଳୟ ତାଙ୍କର ପିତୃଗୃହ ଥିଲା । ଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ହେଉଛି, ହିମାଳୟ ତପସ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ପୁରାଣରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ହିମାଳୟର ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ, ନିର୍ଜନ ବନ, ନଦୀ ଓ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଇଛି । କୈଳାସ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ପବିତ୍ର ପର୍ବତ । ଏହି କାରଣରୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୟାସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖାଯାଏ ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜୀବନରେ ହିମାଳୟ କେବଳ ଏକ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ । ଏହା ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ପାଳନପୋଷଣ, ତପସ୍ୟା ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ସହିତ ମିଳନର ପୃଷ୍ଠଭୂମି । ସେଠାରେ ରହି ସେ ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଏବଂ ନିଜର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇଲେ ।

୧. ପାର୍ବତୀଙ୍କ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣ !
ପାର୍ବତୀ ବୟସରେ ବଢ଼ିବା ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଓ ଆକର୍ଷଣ ଆହୁରି ଗଭୀର ହେଲା । ପୁରାଣର କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ସତୀ ଭାବରେ ଯାହାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ବିବାହ ହୋଇଥିଲା, ପାର୍ବତୀ ରୂପରେ ସେହି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୁଣି ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇବା ତାଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷା ହେଲା ।
ମହାଦେବ ସେହି ସମୟରେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ । ସତୀଙ୍କ ବିୟୋଗ ପରେ ସେ ସଂସାରରୁ ଦୂରେଇ ରହିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମନ ଯୋଗ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲା । ସେ ସାଧାରଣ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ନଥିଲେ ।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲା । ମହାଦେବଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ କେବଳ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ନିଜର ସଂକଳ୍ପ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ନିଷ୍ଠାର ପରିଚୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଲା ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏହି ଜୀବନ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ଗଭୀର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଷ୍ଠା ଆବଶ୍ୟକ । ମନରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେବା ଓ ସେହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ କଥା । ପାର୍ବତୀ ନିଜର ଆଚରଣ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିଷ୍ଠାର ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।

୧. ଦେବତାମାନେ ପାର୍ବତୀ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ମିଳନ କାହିଁକି ଚାହୁଁଥିଲେ !
ପାର୍ବତୀ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ବିବାହ କାହାଣୀରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏକ ଭୂମିକା ରହିଛି । ପୁରାଣର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ତାରକାସୁର ନାମକ ଜଣେ ଅସୁର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଉଠିଥିଲା । ତାହାକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏପରି ଏକ ବୀରଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା, ଯିଏ ମହାଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବେ । ଏହି ପୁତ୍ର ପରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ବା ସ୍କନ୍ଦ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
କିନ୍ତୁ ମହାଦେବ ସେତେବେଳେ ସତୀଙ୍କ ବିୟୋଗ ପରେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ସଂସାରୀ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ କରିବା ସହଜ ନଥିଲା । ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ, ପାର୍ବତୀ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ମିଳନ ହେଉ, ଯାହା ଫଳରେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ସନ୍ତାନର ଜନ୍ମ ହୋଇପାରିବ ।
ଏହି କାହାଣୀର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ପୁରାଣରେ ଦେବୀ-ଦେବତାଙ୍କ ବିବାହ କେବଳ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନର ଘଟଣା ନୁହେଁ । ଏହାକୁ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମର ବିନାଶ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି ।

୧. କାମଦେବଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଓ ତାଙ୍କର ଦହନ !
ମହାଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ କାମଦେବଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ନେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ । କାମଦେବ ପ୍ରେମ ଓ ଆକର୍ଷଣର ଦେବତା ଭାବରେ ପରିଚିତ । ଦେବତାମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ଯେ, ମହାଦେବଙ୍କ ମନରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଜାଗ୍ରତ ହେଉ ଏବଂ ସେ ତପସ୍ୟାରୁ ବାହାରି ଆସନ୍ତୁ ।
କାମଦେବ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ସେହି ସମୟରେ ପାର୍ବତୀ ମହାଦେବଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ । କାମଦେବ ନିଜର ପୁଷ୍ପବାଣ ପ୍ରୟୋଗ କରି ମହାଦେବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । କିନ୍ତୁ ମହାଦେବ ନିଜର ତପସ୍ୟା ଭଙ୍ଗ ହେବା ଅନୁଭବ କରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ।
ପୁରାଣର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ, ମହାଦେବ ନିଜର ତୃତୀୟ ନେତ୍ର ଖୋଲିଲେ । ସେହି ନେତ୍ରରୁ ନିର୍ଗତ ଅଗ୍ନିରେ କାମଦେବ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ । ଏହି ଘଟଣା ଦେଖାଇଥାଏ ଯେ, ମହାଦେବଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତି ଅସାଧାରଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଭଙ୍ଗ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ତଥାପି ଏହି ଘଟଣାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ, ପ୍ରେମ ସବୁବେଳେ ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ । କାହାଣୀର ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି, ଅନ୍ୟର ମନକୁ ବଳପୂର୍ବକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ । ମହାଦେବଙ୍କ ମନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାକୁ ହେଲେ ତାହା ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଇଚ୍ଛା ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ମହିମା ଦ୍ୱାରା ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ।

୧. ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ଅଟଳ ସଂକଳ୍ପ !
ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇବା ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ । ସେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ମହାଦେବଙ୍କ ଜୀବନ ସାଧାରଣ ରାଜକୀୟ ଜୀବନଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ । ସେ ଧନ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାହ୍ୟ ଆଡ଼ମ୍ବରକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନଥିଲେ । ତେଣୁ ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମନ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ।
ସେ ରାଜକନ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଖସୁବିଧାର ଜୀବନକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟାର ପଥ ବାଛିଲେ । ପ୍ରଥମେ ସେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପୂଜା ଓ ଉପାସନା କଲେ । ପରେ ତାଙ୍କର ସାଧନା ଆହୁରି କଠୋର ହେଲା । ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି ଯେ, ସେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସୁଖସୁବିଧାକୁ କ୍ରମେ ତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏହି କଠୋର ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଋଷିମୁନି ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସେ ନିଜର ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ । ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦେହକୁ କଷ୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ ମାତ୍ର ନଥିଲା; ଏହା ଥିଲା ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା, ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା ଓ ନିଜର ଭକ୍ତିରେ ଅଟଳ ରହିବାର ଏକ ପ୍ରତୀକ ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏହି ତପସ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୱିନୀ ରୂପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ନବଦୁର୍ଗା ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟାମୟ ରୂପକୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ନାମରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହି ନାମ ତାଙ୍କର ତପ, ନିଷ୍ଠା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମକୁ ସୂଚାଏ ।

୧. ମହାଦେବ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନିଷ୍ଠାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ !
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଓ ଅଟଳ ଭକ୍ତି ଶେଷରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କଲା । ପୁରାଣର ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କରଣରେ ଏହି ଘଟଣାର ବିବରଣୀ କିଛି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମିଳେ । କେତେକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ମହାଦେବ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ତପସ୍ୱୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ସେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମହାଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୱୀ ଜୀବନ ଓ ବାହ୍ୟ ରୂପକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ପାର୍ବତୀ ନିଜର ସଂକଳ୍ପରୁ ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ । ସେ ବୁଝାଇଦେଲେ ଯେ, ମହାଦେବଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ତାଙ୍କର ବାହ୍ୟ ରୂପ, ପୋଷାକ କିମ୍ବା ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ନୁହେଁ । ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଅସାଧାରଣ କରିଛି ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତରରୁ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିର ଗଭୀରତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା । ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ କେବଳ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସହଚର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଶେଷରେ ମହାଦେବ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତିକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ । ତାଙ୍କର ବିବାହ ପାଇଁ ସମ୍ମତି ମିଳିଲା । ଏହା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ସାଧନାର ଏକ ମହାନ ଫଳ ଥିଲା ।

୧. ହିମାଳୟରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି !
ମହାଦେବ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ମତ ହେବା ପରେ ହିମାଳୟରାଜ ହିମବାନଙ୍କ ପରିବାରରେ ଆନନ୍ଦର ଲହରୀ ଖେଳିଗଲା । ମେନା ନିଜ କନ୍ୟାର ବିବାହ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଏହା କେବଳ ଜଣେ ରାଜକନ୍ୟାର ବିବାହ ନଥିଲା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ଶୁଭ ଘଟଣା ଥିଲା ।
ମହାଦେବଙ୍କ ବିବାହ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ବିବାହ ପରି ହେବାର ନଥିଲା । ସେ ଜଣେ ମହାନ ଯୋଗୀ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ବୈରାଗୀ । ତାଙ୍କର ଜୀବନରେ ରାଜକୀୟ ଆଡ଼ମ୍ବରର ସ୍ଥାନ ନଥିଲା । ତାଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ । ତେଣୁ ଏହି ବିବାହକୁ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ଦିବ୍ୟ ମିଳନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।
ବିବାହ ପାଇଁ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ । ହିମାଳୟରାଜ ନିଜ କନ୍ୟାର ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ । ମହାଦେବଙ୍କ ବରଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲା । ତାଙ୍କ ସହିତ ଗଣ, ଯୋଗୀ, ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅଲୌକିକ ସତ୍ତା ଆସିଥିବାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଶିବ ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରାଣ କାହାଣୀରେ ମିଳେ ।
ମହାଦେବଙ୍କ ବରଯାତ୍ରାର ଏହି ଅସାଧାରଣ ରୂପ ଦେଖି ମେନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଥିବା କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । କାରଣ, ସେ ନିଜ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଜଣେ ସୁନ୍ଦର ଓ ରାଜକୀୟ ରୂପରେ ସଜ୍ଜିତ ବରଙ୍କୁ କଳ୍ପନା କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ମହାଦେବଙ୍କ ରୂପ ସାଧାରଣ ସାଂସାରିକ ଧାରଣାଠାରୁ ଅଲଗା ଥିଲା ।
ପରମ୍ପରାର କେତେକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ମହାଦେବ ପରେ ନିଜର ମନୋହର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରିଥିବା କଥା ମିଳେ । ଏହା ଦେଖି ବିବାହରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ୱାସ ଜନ୍ମ ନେଲା ।

୧. ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ !
ଶେଷରେ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମହାଦେବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ହିମବାନ ନିଜ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମହାଦେବଙ୍କ ହସ୍ତରେ ସମର୍ପଣ କଲେ । ଏହି ବିବାହକୁ ଶିବ-ଶକ୍ତିଙ୍କ ମିଳନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ଶିବଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଚେତନା, ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବୁଝାଯାଏ । ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ସୃଜନ, କ୍ରିୟା ଓ ପ୍ରକାଶର ଶକ୍ତି । ଏହି ଧାର୍ମିକ ଭାବନାରେ ଶିବ ଓ ଶକ୍ତି ପରସ୍ପରଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ମିଳନ ଜଗତର ସନ୍ତୁଳନ ଓ ମଙ୍ଗଳର ପ୍ରତୀକ ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବିବାହ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଓ ଅଟଳ ଭକ୍ତିର ଫଳ ଥିଲା । ମହାଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସତୀଙ୍କ ସହିତ ପୂର୍ବ ସମ୍ପର୍କର ପୁନର୍ମିଳନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହିପରି ପୁରାଣ କାହାଣୀରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ କେବଳ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ନୁହନ୍ତି; ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ।

୧. ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ !
ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ସହିତ ତାରକାସୁରର ବିନାଶ ସମ୍ପର୍କିତ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ିତ । ପୁରାଣ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ତାରକାସୁରକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ମହାଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା । ପରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକେୟ ବା ସ୍କନ୍ଦ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଦେବସେନାର ସେନାପତି ହୋଇ ତାରକାସୁର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ବଧ କଲେ ବୋଲି ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଏହିପରି ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରକ୍ଷାର ବ୍ୟାପକ କାହାଣୀ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି ।
ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଗଣେଶ । ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ତାଙ୍କୁ ହାତୀମୁଣ୍ଡ ମିଳିବାର କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । ଗଣେଶଙ୍କୁ ବିଘ୍ନବିନାଶକ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭାରମ୍ଭର ଦେବତା ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
ଏହି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଏ ଯେ, ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପରିବାର କେବଳ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପରିବାର ନୁହେଁ; ଏହା ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ସାହସ, ଶକ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳର ବିଭିନ୍ନ ଆଦର୍ଶକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ।

୧. ପାର୍ବତୀ, ଦୁର୍ଗା, କାଳୀ ଓ କୌଶିକୀ—ସମସ୍ତେ କ’ଣ ଏକ !
ଏଠାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ । ପାର୍ବତୀ, ଦୁର୍ଗା, କାଳୀ ଓ କୌଶିକୀ କ’ଣ ଏକେ ଦେବୀଙ୍କ ଭିନ୍ନ ରୂପ, ନା ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଦେବୀ ?
ଶାକ୍ତ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ପରମ ଦେବୀ ବା ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତିଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାଶ ଭାବରେ ବୁଝାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ଏହି ରୂପଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପର୍କ ଏକେ ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇନାହିଁ ।
ଦେବୀମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ମହିଷାସୁର ବଧ, କୌଶିକୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ, ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ପ୍ରକାଶ ଓ ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ ବଧର କାହାଣୀ ରହିଛି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଶିବ ପୁରାଣ ଓ ଦେବୀ ଭାଗବତରେ ସତୀ, ପାର୍ବତୀ, ଶିବଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୀଳାର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ ।
ଏହି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ପଢ଼ିବାବେଳେ ଏକ କଥା ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ—ଗୋଟିଏ ପୁରାଣରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାକୁ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଠିକ୍‌ ସେହିପରି ମିଳିବ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍‌ ନୁହେଁ । ଭିନ୍ନ ଗ୍ରନ୍ଥରେ କାହାଣୀର କ୍ରମ, ନାମ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିପାରେ ।

୧. ପାର୍ବତୀଙ୍କ କାହାଣୀରୁ ମିଳୁଥିବା ଶିକ୍ଷା !
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜୀବନ ଆମକୁ ଅନେକ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ । ସେ ରାଜକନ୍ୟା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସୁଖସୁବିଧା ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଲେ ନାହିଁ । ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବଳ ନିଜର ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ତପସ୍ୟା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମର ପଥ ବାଛିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମ ରହିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ଆଗେଇପାରେ । ଏହା ସହିତ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ଆମକୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ବୁଝାଏ ଯେ, ସମ୍ପର୍କର ମୂଲ୍ୟ କେବଳ ବାହ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଧନ ବା ପଦବୀରେ ନୁହେଁ । ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମେଳ, ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ନିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ଏହାର ମୂଳ ଆଧାର ।
ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତି ଭାବରେ ପୂଜା କରିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ନାରୀଶକ୍ତିକୁ କେବଳ କୋମଳତାରେ ସୀମିତ ନକରି ତାହାର ଜ୍ଞାନ, ସାହସ, ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ଓ ଅଧର୍ମ ବିରୋଧରେ ଦୃଢ଼ତାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ।

୧. ଏହି ଭାଗ ଓ ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ଚଣ୍ଡୀ ପୁରାଣ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ !
ଏହି ଭାଗରେ ସତୀଙ୍କ ଦେହତ୍ୟାଗ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ, ତପସ୍ୟା, କାମଦେବଙ୍କ ଦହନ ଓ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କିତ କାହାଣୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିବ ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାରେ ମିଳୁଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ଉପରେ ଆଧାରିତ ।
ଏହାକୁ ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ଚଣ୍ଡୀ ପୁରାଣର ଅବିକଳ ପାଠ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ମୂଳ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି, କେଉଁ କ୍ରମରେ ଓ କେଉଁ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ତାହା ମୂଳ ଓଡ଼ିଆ ପାଠ ସହିତ ମିଳାଇ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ରଖିଲେ ପାଠକମାନେ ପୁରାଣର ସାଧାରଣ ପରମ୍ପରା ଓ ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ରଚନାକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ବୁଝିପାରିବେ ।