ଋତୁସ୍ରାବ, ନାରୀର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା : ବିଜ୍ଞାନ, ମାନବିକତା ଓ ଧର୍ମର ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ :
ଲେଖକ : ଲୋକନାଥ ମିଶ୍ର, ଏମ୍ . ଏ ., ଏଲ୍ . ଏଲ୍ . ବି ., ଆଇ . ଆର୍ . ଏସ୍ . ( ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ )
-ଭୂମିକା-
ଋତୁସ୍ରାବ ନାରୀ ଶରୀରର ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ପ୍ରତିମାସ ନାରୀ ଶରୀରରେ ଘଟୁଥିବା ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମାନବ ବଂଶ ବିସ୍ତାରର ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଂଶ । ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛି ଯେ ଋତୁସ୍ରାବ କୌଣସି ରୋଗ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହା ନାରୀଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କରେ ନାହିଁ ।
ତଥାପି ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଏବଂ କେତେକ ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ ନାରୀଙ୍କ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସାମାଜିକ ଓ ଧାର୍ମିକ କଟକଣା ଲାଗୁ କରାଯାଏ । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ, ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବାକୁ, ରୋଷେଇ କରିବାକୁ କିମ୍ବା ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ବାରଣ କରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରଥା ସମସ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ସମାଜରେ ସମାନ ନୁହେଁ । ଅଞ୍ଚଳ, ପରିବାର ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏଥିରେ ବହୁତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।
ବିଜ୍ଞାନର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ:
ବିଜ୍ଞାନ କହେ ଯେ ଋତୁସ୍ରାବ ହେଉଛି ନାରୀ ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ ଜୈବିକ ଚକ୍ର । ଏହା ଠିକ୍ ସେହିପରି ଏକ ସାଧାରଣ ଶାରୀରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯେପରି ପରିସ୍ରାବ, ମଳତ୍ୟାଗ, ଝାଳ ବାହାରିବା କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ।
ଏହି ସମୟରେ ନାରୀ କୌଣସି ଅପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହନ୍ତି । ସେ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧାରଣ ଭାବରେ କରିପାରନ୍ତି, ଯଦି ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟଧିକ ବେଦନା କିମ୍ବା ଶାରୀରିକ ଅସୁବିଧା ନଥାଏ ।
ଆଜି ଡାକ୍ତର, ବୈଜ୍ଞାନିକ, ବିଚାରପତି, ଶିକ୍ଷକ, ସୈନିକ, ବିମାନ ଚାଳକ, ମହାକାଶ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ କ୍ରୀଡ଼ାବିତ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ ମହିଳା ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଫଳତାର ସହିତ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି ।
ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି :
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପରିଷ୍କାର-ପରିଚ୍ଛନ୍ନତାର ସୁବିଧା, ବିଶ୍ରାମର ସୁଯୋଗ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ବହୁତ କମ୍ ଥିଲା । ଅନେକ ଇତିହାସବିଦଙ୍କ ମତରେ ସେତେବେଳେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମରୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେବା ପାଇଁ କିଛି ପରମ୍ପରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । କାଳକ୍ରମେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପ୍ରଥାଗୁଡ଼ିକ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସାମାଜିକ କିମ୍ବା ଧାର୍ମିକ ନିୟମରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା ।
ଆଜିର ସମୟରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ଉନ୍ନତ ଜୀବନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆମକୁ ଏହି ପ୍ରଥାଗୁଡ଼ିକୁ ନୂତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିଚାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି ।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମାନତା:
ହିନ୍ଦୁ ଦର୍ଶନ କହେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ପରମାତ୍ମା ବାସ କରନ୍ତି । ଭଗବଦ୍ଗୀତା ମନର ପବିତ୍ରତା, ସତ୍ୟ, ଦୟା, ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି ।
ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ ନାରୀଙ୍କ ଭକ୍ତି, ଆସ୍ଥା କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ନାହିଁ । ବରଂ ଅନେକ ନାରୀ ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ଗୀତା ପାଠ, ଭାଗବତ ପାଠ କିମ୍ବା ଭଜନ କରି ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ଓ ସାହସ ପାଇଥାନ୍ତି ।
ତେଣୁ କେବଳ ଋତୁସ୍ରାବ ହେଉଛି ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଧାର୍ମିକ କିମ୍ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ ।
ନାରୀଙ୍କ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସମ୍ମାନ:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେବା ଉଚିତ ।
ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ଶାରୀରିକ ଅସୁସ୍ଥତା କିମ୍ବା ବେଦନା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇପାରନ୍ତି । ପରିବାରର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ସୁସ୍ଥ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ ଘରର କାମ, ଚାକିରି, ପ୍ରାର୍ଥନା, ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଏଥିରୁ ବାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ସମାଜର ଦାୟିତ୍ୱ:
ଏକ ସଭ୍ୟ ସମାଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ନାରୀଙ୍କୁ ହୀନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନ ଦେଖିବା । ଋତୁସ୍ରାବକୁ ଲଜ୍ଜା, ଅପମାନ କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ବର୍ଜନର କାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ପୌଷ୍ଟିକ ଖାଦ୍ୟ, ପରିଷ୍କାର-ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧା ଓ ମାନସିକ ସହଯୋଗ ଦେବା ହିଁ ପରିବାର ଓ ସମାଜର ପ୍ରକୃତ ଦାୟିତ୍ୱ ।
ଧର୍ମ ମଣିଷକୁ ଦୟା, ସହାନୁଭୂତି ଓ ସମ୍ମାନର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ । ତେଣୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାରୀଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରିବା ହେବା ଉଚିତ ।
ଉପସଂହାର:
ଋତୁସ୍ରାବ ନାରୀ ଶରୀରର ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ସୁସ୍ଥ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କହିନାହିଁ ଯେ ଏହି ସମୟରେ ନାରୀ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଆନ୍ତି କିମ୍ବା ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବେ କି ନାହିଁ, ପୂଜା କରିବେ କି ନାହିଁ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଜପ କରିବେ କି ନାହିଁ — ଏହା ତାଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆସ୍ଥା ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଉଚିତ ।
ଏକ ସୁସ୍ଥ, ସଭ୍ୟ ଓ ମାନବିକ ସମାଜରେ କୌଣସି ନାରୀଙ୍କୁ କେବଳ ଋତୁସ୍ରାବ ପାଇଁ ହୀନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ସାମାଜିକ ଓ ଧାର୍ମିକ କଟକଣା ଲାଗୁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଦୟା, ସମ୍ମାନ, ସମାନତା ଓ ମାନବିକତା । ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ହିଁ ସମାଜର ପ୍ରକୃତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ।